Venüs’ün “tek sakini” Akatsuki için yolun sonu geldi
Japonya Uzay Ajansı (JAXA), 15 yıldır Venüs’ün sırlarını çözmeye çalışan uzay aracı Akatsuki’nin başrolde olduğu Planet C misyonunu sonlandırdığını duyurdu. Bu gelişmeyle birlikte, Venüs’ün yörüngesinde faal olarak çalışan hiçbir uzay aracı kalmamış oluyor.
2010 yılında fırlatılan ve kuvvetli bir seyahat geçiren Akatsuki, bilim dünyasına kıymetli bilgiler sunarak gezegenin atmosferi hakkında çığır açan keşiflere imza attı. Akatsuki’nin kıssası, aslında beklendiği üzere başlamadı. 2010 yılında fırlatıldıktan sonra, uzay aracının Venüs yörüngesine girmek için kritik bir hareket gerçekleştirmesi gerekiyordu. Lakin ana motorunda meydana gelen bir arıza nedeniyle planlanan 12 dakikalık ateşleme yalnızca üç dakika sürdü. Bu arıza, Akatsuki’nin Venüs’ü ıskalayarak Güneş etrafında bir yörüngeye girmesine neden oldu. Vazife başarısız üzere görünse de JAXA pes etmedi.
Mühendisler, uzay aracının yardımcı itki sistemini kullanarak onu yavaşlattı ve beş yıl boyunca Güneş etrafındaki yörüngesinde tutmayı başardı. Bu beş yıllık bekleme mühletinin akabinde, 2015 yılında ikinci bir deneme yapıldı ve Akatsuki, beklenmedik bir biçimde Venüs’ün yörüngesine yerleşmeyi başardı. Her ne kadar bu yörünge başlangıçta planlanandan farklı olsa da, bilimsel açıdan eşsiz avantajlar sundu. JAXA’ya nazaran, uzay aracı gezegene en yakın 400 kilometre, en uzak ise 440 bin kilometre uzaklıkta bulunuyordu ve Venüs’ün dönüşüyle tıpkı tarafta hareket ediyordu.
Bilimsel keşifler ve sona eren macera
Akatsuki, vazife mühleti boyunca Venüs’ü ayrıntılı bir formda gözlemleme fırsatı buldu. Üzerindeki ultraviyole ve kızılötesi kameralar sayesinde gezegenin bulut yapısı ve atmosferik bileşenleri haritalandı, yüksek süratli kamerayla şimşekler tespit edildi ve radyo bilim prosedürleriyle atmosferin dikey yapısı incelendi. Bilhassa gezegenin dönüş tarafıyla birebir doğrultuda olması, Akatsuki’nin sistematik ve daima müşahedeler yaparak eşsiz bir data seti oluşturmasını sağladı.
Bu bilgilerle, bilim dünyasında kıymetli keşifler yapıldı. Akatsuki, Güneş Sistemi’ndeki en büyük dağ dalgasını keşfetti ve Venüs’ün yüksek süratli atmosferik deveranını (süper-rotasyon) sürdüren sistemleri anlamamızı sağladı. Ayrıyeten vazife, Dünya’daki meteorolojik araştırmalarda sıkça kullanılan bilgi asimilasyon tekniklerinin Venüs’e uygulanmasını sağlayan birinci misyon oldu.
Ne yazık ki, Akatsuki’nin seyahati büsbütün problemsiz geçmedi. 2016’da yaşanan birtakım teknik aksaklıklar nedeniyle kameralarından ikisi kapatılarak uzay aracının ömrü uzatılmaya çalışıldı. Fakat hiçbir uzay aracı sonsuza kadar çalışamıyor.
JAXA’nın açıklamasına nazaran, Akatsuki ile irtibat Nisan 2024’ün sonlarında büsbütün koptu. Bağlantısı tekrar kurma gayretleri başarısız olunca, uzay aracının misyonu resmen sonlandırıldı.
Akatsuki’nin emekliye ayrılmasıyla birlikte, Venüs’ün yörüngesinde etkin olarak çalışan bir uzay aracı kalmadı. Fakat bu durumun uzun sürmesi beklenmiyor. NASA’nın DAVINCI ve VERITAS misyonları ile ESA iştirakindeki EnVision misyonunun 2020’lerin sonu ve 2030’ların başlarında fırlatılması planlanıyor.
Chip Alıntıdır…
