Dünya daha yavaş dönüyor: Bilim insanları nedeni açıkladı

Dünya daha yavaş dönüyor: Bilim insanları nedeni açıkladı

Bazen dünya güya süratle dönüyormuş üzere hissederiz. Günler akıp sarfiyat, her şey hızlanır. Ancak bilim insanları bunun tam zıddını söylüyor.

Yeni bir araştırmaya nazaran Dünya aslında yavaşlıyor.

Araştırmacılar, 2000 ile 2020 yılları ortasında Dünya’daki günlerin uzunluğunun her yüzyılda yaklaşık 1,33 milisaniye arttığını hesapladı. Bu paha küçük görünebilir. Lakin bilim beşerlerine nazaran gezegenin dönüş suratındaki en süratli yavaşlamalardan biri.

Üstelik bu değişim milyonlarca yıl evvelki dev memelilerin yaşadığı devirden beri görülmeyen bir süratte gerçekleşiyor.

Araştırmanın müelliflerinden biri olan uzay jeodezisi profesörü Benedikt Soja, bu değişimin büyük ölçüde insan kaynaklı iklim değişikliğiyle temaslı olduğunu söylüyor.

Okyanuslardaki tartı Dünya’yı frenliyor

Araştırmacılar bu durumu kıtalar ile okyanuslar ortasındaki kütle dağılımının değişmesi olarak açıklıyor.

Kutuplardaki buzullar ve dağ buzulları eridikçe büyük ölçüde su okyanuslara karışıyor. Bu suyun kıymetli kısmı ekvatora yakın bölgelere yayılıyor.

Sonuçta Dünya’nın ortasında ekstra bir yük oluşuyor. Bu tartı da gezegenin dönüşünü biraz yavaşlatıyor.

Araştırmanın öteki muharriri Mostafa Kiani Shahvandi, durumu kolay bir örnekle anlatıyor:

Bir artistik buz patencisini düşünün.
Kollarını açtığında daha yavaş döner.
Kollarını kapattığında ise daha süratli döner.

Dünya da birebir halde davranıyor. Kütle dışa gerçek yayıldıkça dönüş yavaşlıyor.

Milyonlarca yıllık datayı küçük fosiller anlatıyor

Araştırmacılar bu sonuca ulaşmak için okyanus tabanındaki çok küçük canlıların fosillerini inceledi.

Bu canlıların ismi Benthic Foraminifera.

Tek hücreli olan bu deniz canlıları kabuk bırakıyor. Bilim insanları bu kabukların kimyasal yapısını tahlil ederek geçmişteki deniz düzeylerini hesaplayabiliyor.

Deniz düzeyindeki değişim ortaya çıkınca bilim insanları buradan Dünya’nın dönüş suratındaki değişimi de hesaplayabiliyor.

Araştırma grubu bu tahlil için yeni bir yapay zekâ usulü geliştirdi. Model, hem makine öğrenmesi kullanıyor hem de fizik kurallarını temel alıyor. Böylelikle milyonlarca yıllık iklim verisini daha emniyetli halde yorumlayabiliyor.

Milisaniyeler neden değerli?

Bir günün birkaç milisaniye uzaması kulağa değersiz gelebilir. Ancak bu fark birtakım alanlar için kritik.

Örneğin:

• Uzay araçlarının taraf bulması

• Uydu navigasyon sistemleri

• Hassas vakit ölçümleri

Bu sistemlerin hepsi Dünya’nın dönüş suratını çok hassas formda bilmek zorunda.

Araştırmacılara nazaran yüzyılın sonuna hakikat iklim değişikliği Dünya’nın dönüşünü Ay’dan bile daha fazla etkileyebilir.

Yani gezegenin suratını artık yalnızca gökyüzündeki cisimler değil, insan faaliyetleri de belirliyor.

Chip Alıntıdır…