Yirmi yıllık bekleyiş sona yaklaşıyor: Dream Chaser uzay için hazır
Yaklaşık yirmi yılı aşkın müddettir geliştirilmekte olan Dream Chaser uzay uçağı, hala yörüngeye ulaşmış değil. Birinci defa 2004 yılında duyurulan bu küçük mekik projesi, vakit içinde birçok etaptan geçti, ama beklenen çıkışını şimdi yapamadı. Artık ise birinci uçuşunun biraz daha farklı bir formda gerçekleşeceği anlaşılıyor.
NASA tarafından yapılan son açıklamaya nazaran, Dream Chaser’ın birinci uzay seyahatinde Memleketler arası Uzay İstasyonu (UUİ) ile kenetlenmesi gerçekleşmeyecek. Bunun yerine, uzayda bağımsız bir test uçuşu yapılacak. Yani araç, yörüngede serbestçe uçacak, fakat istasyona yanaşmayacak. Bu karar, hem aracın geliştirme sürecine esneklik kazandırmayı hem de daha geniş misyon profillerine ahenk sağlayacak bir geçiş süreci başlatmayı amaçlıyor.
Yirmi yılı aşan geliştirme süreci
Dream Chaser’ın kökeni, 1990’lı yıllarda NASA tarafından geliştirilen fakat uçurulamayan HL-20 uzay aracı konseptine dayanıyor. Bu tasarım, 2004 yılında SpaceDev isimli özel bir şirket tarafından tekrar ele alındı. Kısa mühlet sonra SpaceDev, Sierra Nevada Corporation (SNC) tarafından satın alındı ve proje yeni bir ivme kazandı.
SNC, 2010’lu yıllarda NASA’nın “Commercial Crew” yani ticari mürettebat taşıma programına dahil olmak istedi. Lakin bu süreçte hem SpaceX hem de Boeing üzere büyük rakipler karşısında geride kaldı. Tekrar de Dream Chaser büsbütün elenmedi. 2016 yılında NASA, aracın kargo versiyonunu destekleme kararı aldı. Böylelikle Dream Chaser, UUİ’ye gereç taşıyacak kargo aracı olarak tekrar konumlandırıldı.
Sierra Space’e (Sierra Nevada Corporation’ın uzay odaklı iştiraki) UUİ’ye en az yedi ikmal uçuşu hakkı verildi. SpaceX’in Dragon ve Northrop Grumman’ın Cygnus araçlarıyla birlikte bu vazifeler üç şirket ortasında paylaştırıldı. Toplam kontrat bedelinin 14 milyar dolar civarında olduğu bildirildi. Lakin NASA, son açıklamasında artık makul sayıda uçuş taahhüdünde bulunmadığını da duyurdu.
Neden kenetlenme yerine özgür uçuş?
Dream Chaser’ın neden UUİ’ye yanaşmayacağı net olarak açıklanmasa da, teknik nedenler öne çıkıyor. Argümana nazaran NASA, aracın itki sistemini şimdi tam olarak sertifikalandırmış değil. Araç, farklı güç düzeylerinde çalışabilen 20’den fazla küçük motorla donatılmış durumda. İstasyona inançlı bir halde yaklaşabilmesi için bu sistemlerin hem teknik hem de güvenlik standartlarını karşılaması gerekiyor.
Uçuş, bu açıdan bir gösterim vazifesine dönüşmüş durumda: Aracın temel sistemlerinin uzay ortamında nasıl çalıştığı, bağımsız olarak test edilecek.
Sierra Space, Dream Chaser’ın birinci misyonunu 2026’nın sonları için planladığını açıkladı. Fakat uzay projelerinde sıklıkla görülen gecikmeler göz önüne alındığında, bu tarih büyük ihtimalle 2027’ye sarkabilir. Bu da Dream Chaser’ın, 2030 yılında hizmetten çıkarılması planlanan UUİ için çok sayıda vazife yapma ihtimalini azaltıyor. Halihazırda SpaceX ve Northrop’un araçları, istasyonun kargo gereksinimini karşılamakta kâfi görünüyor.
Buna karşın Dream Chaser’ın büsbütün fonksiyonsuz kalması beklenmiyor. Sierra Space, gelecekte kurulması planlanan ticari uzay istasyonları için Dream Chaser’ı potansiyel bir taşıma aracı olarak konumlandırmayı planlıyor. Şirket ayrıyeten, uzay nakliyatı alanındaki esnekliğin bilhassa savunma sanayi üzere farklı kesimler için de kritik hale geldiğini vurguluyor.
Şirketin yönetim kurulu lideri Fatih Özmen, bu yeni yaklaşımın sadece NASA ile olan işbirliklerini değil, birebir vakitte savunma teknolojileri üzere alanlardaki yeni fırsatları da destekleyeceğini söylüyor. Dream Chaser’ın “görev esnekliği” ve “çok taraflı kullanım” potansiyeli, bilhassa gelecekteki farklı uzay platformlarıyla entegre çalışabilme ihtimali açısından dikkat çekiyor.
Chip Alıntıdır…
