Uzayda “klon” savaşları: Çinli şirketler Starship’in peşine düştü
Uzay sanayisinde artık neredeyse her hafta Çinli yeni bir teşebbüsün sahneye çıkışına şahitlik ediyoruz. Savlı roket dizaynları ve “birkaç yıla yörüngedeyiz” vaatleriyle yola çıkan bu şirketlerin ajandası aslında uzun mühlet belirliydi: SpaceX’in emektarı Falcon 9’un müsaadeden gitmek. Hatta bu akımın en taze örneği olan Zhuque-3, bu ayın başında birinci uçuşuna çıktı. Ana misyonunu muvaffakiyetle tamamlasa da iniş sırasında çakılmaktan kurtulamadı; lakin bu durum, birinci deneme için beklenen bir tabloydu.
Fakat son bir yıl içinde rüzgarın tarafı büsbütün değişti. Tıpkı Elon Musk’ın Falcon 9’u bir kenara bırakıp tüm gücünü Starship projesine ağırlaştırması üzere, Çinli şirketler de rotayı “tamamen tekrar kullanılabilir” devasa roketlere kırdı. Artık Çin uzay bölümünde asıl rekabet, kimin daha yeterli bir Starship kopyası değil, alternatifi üreteceği üzerine dönüyor.
Bu dönüşümün fitilini şahsen Çin hükümeti ateşledi. 2024’ün kasım ayında, devletin devasa projesi Long March 9’un dizaynında esaslı bir değişikliğe gidildiği açıklandı. Daha evvel klasik, tek kullanımlık ve üç kademeli bir roket olarak hayal edilen bu dev araç, bir anda Starship modelini anımsatan, büsbütün tekrar kullanılabilir bir yapıya evrildi.
Hükümetin bu atılımı, özel dalı de anında harekete geçirdi. Cosmoleap isimli teşebbüs, roketlerini SpaceX’in o meşhur “mekanik kollarla yakalama” sistemiyle indireceğini duyurdu. Akabinde Astronstone firması, paslanmaz çelik gövdesi ve metan yakıtıyla SpaceX’in prosedürlerini açıkça benimsediğini gizlemeyen bir projeyle ortaya çıktı. İşin dozunu en çok artıran ise “Beijing Leading Rocket Technology” oldu; şirket, geliştirdiği araca direkt “Starship-1” ismini verdi.
Kağıt üzerindeki planlar gökyüzüne ulaşabilecek mi?
Çinli teşebbüslerin birçok, devletin devasa projelerine kıyasla Starship’in daha küçük ve yönetilebilir versiyonlarını inşa ederek işe başlıyor. Yeni kurulan bir şirket için direkt ağır taşıma kapasiteli bir dev üretmek mantıklı değil, lakin bu planların ne kadarının gerçeğe dönüşeceği hala büyük bir soru işareti.
Geçmişte Amerika’da da onlarca şirket benzeri bir heyecanla yola çıkmış, lakin yalnızca birkaçı yörüngeyi görebilmişti. Çinli yatırımcılar için SpaceX’in en ileri teknolojisini rehber almak şu an için en inançlı liman üzere duruyor. Tekrar de Starship dizaynının daha küçük ölçeklerde verimli çalışıp çalışmayacağı mühendislik açısından hala tartışılıyor. Çinli start-up’ların bu zorlu sınavı verip veremeyeceğini ve gökyüzünde gerçek birer rakip haline gelip gelmeyeceklerini önümüzdeki birkaç yıl içinde göreceğiz.
Chip Alıntıdır…
