Uzaya giden astronotların beyni yer değiştiriyor!
Uzaya gitmek insan bedeni için son derece güçlü bir tecrübe. Yayımlanan yeni bir çalışmaya nazaran, uzay uçuşu sonrasında beynin kafatası içinde üst ve geriye gerçek kaydığı ve form değiştirdiği tespit edildi.
Bu değişimlerin boyutu, uzayda geçirilen müddet uzadıkça artıyor. NASA’nın daha uzun misyonlar planladığı ve uzay seyahatlerinin profesyonel astronotların dışına taşmaya başladığı günümüzde, elde edilen bulgular giderek daha büyük ehemmiyet kazanıyor.
Yerçekimi olmayınca beyin nasıl etkileniyor?
Dünya’da yerçekimi, bedendeki sıvıları ve beyni daima olarak Dünya’nın merkezine gerçek çeker. Uzayda ise bu kuvvet ortadan kalkar. Bunun sonucunda beden sıvıları baş bölgesine gerçek yer değiştirir ve astronotların yüzlerinde şişkinlik oluşur. Olağan yerçekimi şartlarında beyin, beyin omurilik sıvısı ve etrafındaki dokular istikrarlı bir pozisyona ulaşır. Lakin mikro yerçekimi ortamında bu istikrar değişir.
Yerçekiminin aşağı yanlışsız çekişi ortadan kalktığında beyin kafatası içinde adeta serbestçe hareket eder ve etrafındaki yumuşak dokular ile kafatasından kaynaklanan çeşitli kuvvetlere maruz kalır. Evvelki çalışmalar, uzay uçuşu sonrasında beynin kafatası içinde daha üst konumlandığını göstermişti. Lakin bu araştırmaların birden fazla beyni tek bir bütün olarak ele alıyordu. Bu yaklaşım, beynin farklı bölgelerinde ortaya çıkan değerli tesirleri ortalamalar içinde gizleyebiliyor.
26 astronotun MRI manzaraları incelendi
Araştırmada, uzayda birkaç haftadan bir yılı aşkın müddete kadar farklı müddetlerde vazife yapan 26 astronotun beyin MR imgeleri tahlil edildi. Beynin hareketine odaklanmak için her astronotun uzay öncesi ve sonrası çekilen manzaralarında kafatası referans alınarak hizalama yapıldı.
Bu karşılaştırma sayesinde beynin kafatasına nazaran nasıl yer değiştirdiği ölçülebildi. Beyni tek modül olarak pahalandırmak yerine, 100’den fazla bölgeye ayırdık ve her bir bölgenin nasıl kaydığını başka ayrı takip ettik. Bu metot, ortalama değerlendirmelerde gözden kaçan örüntüleri ortaya çıkardı.
Sonuçlara nazaran beyin, uzay dönüşü imgeler uzay öncesi manzaralarla karşılaştırıldığında dengeli biçimde üst ve geriye hakikat kaymıştı. Uzayda kalış mühleti uzadıkça kayma ölçüsü da artıyordu. En dikkat alımlı bulgulardan biri, yaklaşık bir yıl boyunca Milletlerarası Uzay İstasyonu’nda vazife yapan astronotlarda görüldü.
Beynin üst kısmına yakın birtakım bölgeler 2 milimetreden fazla üst yanlışsız kaymıştı. Bu uzaklık küçük görünebilir fakat kafatasının sonlu ve sıkışık yapısı düşünüldüğünde hayli manalı bir değişim olarak kabul ediliyor. Hareket ve duyumla bağlı bölgelerde en büyük kaymalar gözlemlendi. Beynin iki yanındaki kimi yapılar orta hatta hakikat hareket etti. Bu durum, her iki yarım küre için zıt istikametli bir kayma manasına geliyor. Bu zıt hareketler, tüm beyin ortalaması alındığında birbirini dengelediği için evvelki çalışmaların bu ayrıntıyı kaçırmış olabileceği düşünülüyor.
Uzaydan Dünya’ya dönüşten yaklaşık altı ay sonra, kayma ve biçim değişikliklerinin büyük kısmı kademeli olarak olağana döndü. Fakat geriye yanlışsız kaymanın daha az toparlandığı görüldü. Bunun nedeni, yerçekiminin aşağı hakikat çekim uygulaması ve ileri tarafta bir kuvvet oluşturmaması olabilir. Bu da uzay uçuşunun beyin pozisyonu üzerindeki kimi tesirlerinin başkalarına kıyasla daha uzun mühlet kalabileceğini düşündürüyor.
Araştırma sonuçları, şu kademede direkt bir sıhhat riski işaret etmiyor. Fakat beynin uzay uçuşu sırasında nasıl hareket ettiğini ve Dünya’ya dönüşten sonra nasıl toparlandığını bilmek, mikro yerçekiminin insan fizyolojisi üzerindeki tesirlerini daha uygun anlamamızı sağlıyor. Bu bilgi birikimi, uzay ajanslarının daha inançlı misyonlar planlamasına katkı sunabilir.
Chip Alıntıdır…
