NASA’nın 2027 Ay gayesi tehlikede: SpaceX’in gecikmeleri Artemis 3’ü vurabilir
NASA, 2027’nin ortalarında astronotları Ay’a geri göndermeyi hedefliyor. Ancak SpaceX’in geliştirdiği Ay iniş aracındaki yavaş ilerleme, Artemis 3 misyonunu erteleme riski taşıyor.
Güvenlik panelinden kritik uyarı
Cuma günü yapılan kamuya açık bir toplantıda, Havacılık Güvenlik Müşavere Paneli üyeleri, SpaceX’in Ay için tasarlanan Starship versiyonunun “yıllarca gecikebileceği” ihtarında bulundu. Panel, bu değerlendirmeyi geçtiğimiz ay Teksas’taki Starbase tesisine yaptıkları ziyaretin akabinde paylaştı.
Panel üyesi ve NASA’nın eski Operasyon Yöneticisi Paul Hill, “HLS (Human Landing System) takvimi önemli biçimde zorluk yaşıyor ve 2027 maksadı için birkaç yıl gecikme yaşanabilir” dedi.
Neden bu kadar değerli?
Amerikalı astronotların yine Ay’a ayak basması, NASA için sırf bilimsel değil, birebir vakitte stratejik bir öncelik. Yeni bir uzay yarışı süratle şekilleniyor; ABD, Çin ve Rusya bu alanda öne geçmek için rekabet ediyor.
Ay’a birinci ulaşan ülke, kimin nerede ne yapabileceği konusunda kuralları koyabilecek. Bu da sırf Ay’daki aktifliği değil, uzayda genel hakimiyeti ve askeri-stratejik üstünlüğü de beraberinde getirecek.
ABD Senatosu Ticaret Komitesi Başkanı Ted Cruz da geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, “Bu, ülkemizin uzay programı için kritik bir dönüm noktası. Uzay artık ulusal güvenlik, ekonomik büyüme ve teknolojik liderlik açısından direkt sonuçları olan stratejik bir alan” tabirlerini kullandı.
Süreç nasıl bu noktaya geldi?
NASA, 2021 yılında SpaceX ile mutabakat yaparak, astronotları Ay’a indirecek özel bir Starship versiyonu için çalışmalar başlattı. O dönemde hedeflenen tarih 2024’tü, lakin bu plan yıllar içinde ertelendi.
Bu yıl yaşanan tekrar eden patlamalar ve başarısız testler, Starship HLS’nin geliştirme sürecini yavaşlattı. Her ne kadar 26 Ağustos’ta yapılan son test uçuşu başarılı olsa da birçok kritik teknik evre hâlâ tamamlanmadı.
En büyük mahzurlardan biri, Starship’in Dünya yörüngesinde yakıt ikmali yapabilmesini sağlayacak kriyojenik yakıt transferi. Bu teknoloji olmadan aracın Ay’a ulaşması mümkün değil.
SpaceX’in ikili öncelikleri
Panelde ayrıyeten, SpaceX’in Starlink projesi ile Starship HLS ortasında öncelik çatışması yaşadığına dikkat çekildi. Starship 3, hem üçüncü kuşak Starlink uydularını fırlatmak hem de Artemis 3 için yörünge yakıt depoları ve iniş aracını sağlamak zorunda.
Hill, “Önümüzdeki altı ay içinde yapılacak Starship testleri, 2027’de astronotların Ay’a gidip gidemeyeceğini belirleyecek” diye konuştu.
Alternatif tahlil var mı?
Tüm tasalara karşın, panel üyeleri SpaceX’in hâlâ tek seçenek olduğunu vurguladı. Hill, “Bu süratte üretim, uçuş temposu, güvenilirlik artışı ve maliyet düşüşünü bir ortada sunabilecek öbür bir şirket ya da kurum yok” dedi.
Ancak gerçek şu: Şayet SpaceX 2027’ye kadar hazır olamazsa, Artemis 3 misyonu de ertelenecek.
NASA, 2023 yılında Jeff Bezos’un şirketi Blue Origin’i Artemis 5 için ikinci bir iniş aracı geliştirmek üzere seçmişti. “Blue Ghost” ismi verilen bu aracın geliştirilmesi 3,4 milyar dolarlık bir mukavele kapsamında sürüyor ve Lockheed Martin, Boeing, Draper, Astrobotic ve Honeybee Robotics üzere dev ortaklar da projede yer alıyor.
Chip Alıntıdır…
