İçerik Haritası
Meyyit taklidi yapan harika bakteriler, uzayı bile tehdit ediyor
Uzay ajansları, öbür bir gezegene araç göndermeden evvel gezegen müdafaa unsuruna büyük kıymet veriyor. Uzay araçları, “Dünya’daki yaşamı” öbür bir gezegene taşımamak ve aslında Dünya’dan gelen bir “kaçak yolcunun” muhtemel bir keşif olarak sanılmasını önlemek için titizlikle sterilize edilir. Fakat yeni araştırmalar, birtakım bakterilerin bu en katı paklık süreçlerinden bile kaçmayı başardığını ve bu durumun hem gezegenler ortası keşifler hem de insan sıhhati açısından büyük tesirleri olduğunu gösteriyor.
Antarktika buzullarından Yellowstone gayzerlerine kadar doğal çok ortamlarda yaşayabilen ekstremofiller ismi verilen bakteriler esasen biliniyordu. Fakat beşerler, uzay aracı pak odaları olarak isimlendirilen, yeni ekstremofillerin ortaya çıkmasına neden olan yapay bir çok ortam yarattılar. Misyon takımları paklığı ciddiye alsa da, bakteriler hayatta kalmak için yeni stratejiler geliştiriyor.
2007 yılında NASA’nın Phoenix iniş aracının pak odasında keşfedilen ve daha evvel sırf Avrupa Uzay Limanı’nda bulunan Tersicoccus phoenicis bakterisi, bu yeni jenerasyon üstün organizmalara örnek olarak gösterilebilir. Araştırmacılar, bu bakterinin bir nevi “ölü taklidi” yaparak sterilizasyondan sağ çıkabildiğini ortaya çıkardı.
Saklanan bakteriler ve tüberküloz bağlantısı
Bu bakteriler, besin eksikliği ve kuruma üzere şiddetli şartlar altında uyku haline geçme yeteneğine sahip. Bu durum, onların pak odadaki güçlü şartlarda hayatta kalmalarını sağlıyor. En tasa verici yanı ise, uyku haline girdiklerinde standart tespit yollarından basitçe kaçabiliyorlar.
Houston Üniversitesi’nden mikrobiyolog Madhan Tirumalai, bu durumu “Saklambaç oynuyorlar. Gerçek şartları elde edene kadar saklanıyorlar” kelamlarıyla açıklıyor. Tirumalai, gezegen muhafaza açısından, bu bakterilerin uyku halinde şiddetli şartlarda hayatta kalabilmesi ve bir diğer dünyaya yayılabilmesi mümkünlüğünün önemli bir tasa kaynağı olduğunu vurguluyor.
Houston Üniversitesi tarafından desteklenen bir araştırmada takım, Micrococcus luteus isimli benzeri bir cinsten elde edilen Canlandırma Destekleyici Faktörleri (RPF) kullanarak bu uykudaki bakteriyi yine hayata döndürebileceğini gösterdi. Uyku hali, her yıl bir milyon insanı öldüren tüberküloza neden olan bakteriyi de içeren Actinobacteria şubesinin yaygın bir özelliği olabilir.
Araştırmacılar, buldukları bu canlandırma faktörünün yalnızca Tersicoccus’u değil, birebir vakitte tüberküloz bakterisini de canlandırabildiğini belirtti. Bu durum, tüberküloza neden olan bakterinin uyku haline geçip antibiyotik tedavilerinden kaçınma yeteneğini anlamak açısından değerli.
Hastanelerden besin sanayisine uzanan geniş kapsamlı etkiler
Tirumalai, bu uyku halinin yalnızca uzay aracı pak odalarıyla hudutlu olup olmadığını düşünüyor: “Asıl soru şu: Bu uyku hali, hastaneler, ilaç tesisleri ve besin sanayisi üzere başka tesislerde de yaygın mı?” Bu bakterilerin ne kadar yaygın olduğu anlaşıldığında, elde edilen bu dersler başka sanayilerdeki sıhhat risklerini yönetmek için de uygulanabilir.
Uzmanlar, bu bakterinin Mars’a, hatta Jüpiter yahut Satürn’ün uyduları üzere daha derin uzaydaki buzlu dünyalara yayılma mümkünlüğü sorulduğunda ise dürüst bir karşılık veriyorlar: “Bilmiyoruz.” Bu belirsizlik, hem o dünyaların ayrıntılı özellikleri hakkındaki bilgi eksikliğimizden hem de Actinobacteria’nın uyku hali, davranışları ve muhtaçlıkları hakkındaki belirsizliklerden kaynaklanıyor.
Çalışmanın sonuçları, hem Dünya’daki halk sıhhati hem de Güneş Sistemi’nin derinliklerindeki keşifler üzerindeki tesirleri tam olarak belirlemek için daha fazla araştırmaya muhtaçlık olduğunu ortaya koyuyor.
Chip Alıntıdır…
