Hadrian Duvarı’nın gerisindeki bâtın dram: Roma askerleri yalnızca düşmanla savaşmamış
Roma İmparatorluğu’nun en uç hudutlarındaki askerlerden bahsederken, birden fazla vakit görkemli zırhlar ve kahramanlık kıssaları hayal ediliyor. Fakat Britanya’nın yağmurlu doruklarında, Hadrian Duvarı’nı savunan askerler için gerçeklik bundan çok daha az etkileyici ve çok daha sancılıydı.
Ünlü şair W.H. Auden, Roman Wall Bluesé şiirinde bu askerlerin soğuktan sızlayan burunlarından ve tüniklerine doluşan bitlerden bahseder. Görünüşe nazaran Auden’ın bu hüzünlü listesine artık çok daha nahoş bir ayrıntı daha ekleniyor: Bitmek bilmeyen mide bulantıları ve şiddetli ishal olayları.
Parasitology mecmuasında yayımlanan yeni bir araştırma, Hadrian Duvarı’nın çabucak güneyindeki Vindolanda kalesinde misyon yapan Romalı askerlerin, sanılanın tersine hijyen konusunda önemli bir imtihan verdiğini kanıtlıyor. Kanalizasyon atıkları üzerinde yapılan tahliller, imparatorluğun o meşhur hamamlarının ve gelişmiş kanalizasyon sistemlerinin, askerleri “davetsiz misafirlere” karşı muhafazaya yetmediğini gösteriyor. Kalenin atık su kanallarından alınan numuneler, askerlerin bedenlerinin yalnızca dışarıdan değil, içeriden de kuşatıldığını kanıtladı.
Kanalizasyondan gelen zımnî düşman
Vindolanda, antik devirden kalan deri ayakkabılar ve el yazması tabletler üzere organik buluntuların son derece yeterli korunduğu bir bölge olmasıyla ünlü. 2025 yılı Aralık ayında sonuçları paylaşılan bu çalışmada bilim insanları, kaledeki hamamdan vadiye hakikat akan ana lağım kanalındaki çökeltileri inceledi. Sonuçlar epey çarpıcı: İncelenen örneklerin yaklaşık yüzde 28’inde kırbaç kurdu ve yuvarlak solucan üzere bağırsak parazitlerinin yumurtalarına rastlandı. Daha da berbatı, gelişmiş moleküler prosedürlerle yapılan testler, günümüzde de mide krampları ve halsizlikle kendini gösteren “Giardia” isimli mikroskobik bir parazitin izlerini de gün yüzüne çıkardı.
Bu parazitlerin varlığı, Roma ordusunun disiplinli yapısına karşın hijyen idaresinin sonlarda ne kadar yetersiz kaldığını gösteriyor. Parazitler ekseriyetle kirli eller, kontamine olmuş yiyecekler yahut temizlenmeyen su kaynakları aracılığıyla yayılıyor. Uzmanlara nazaran Romalı tabipler bu kurtçukların farkındaydı, fakat ellerindeki tıbbi imkanlar enfeksiyonu büsbütün temizlemek için kâfi değildi. Bu da askerlerin aylar, hatta yıllar süren kronik yorgunluk, yetersiz beslenme ve ishal ataklarıyla boğuştuğu manasına geliyor.
Yani Roma İmparatorluğu’nun kuzey sonu, yalnızca savaşçı kabilelere karşı değil, tıpkı vakitte görünmez mikroorganizmalara karşı da verilen bitkin düşürücü bir hayatta kalma uğraşına sahne olmuş üzere görünüyor.
Chip Alıntıdır…
