Fizikî gerçekliğin en güç sorusu: Kainatın sonu var mı, yoksa “sonsuz” mu?
Yüzyıllık bilimsel müşahedeler ve insanlığın kozmosa dair vizyonunu daima zorlayan teorik bilgiler ışığında, nihayet kozmosun sonsuz olduğunu söyleyebiliriz. Ya da en azından, bildiğimiz her şeye meydan okuyan, karmaşık bir sonsuzluk…
Öncelikle kesin olanla başlayalım: Genişleyen bir kozmosta yaşıyoruz. Pekala cihan genişliyorsa, mantıksal olarak akla şu sorular geliyor: Nereden genişliyor? Nereye yanlışsız genişliyor? Kainatın bir merkezi ve bir sonu var mı?
Genişleyen bir cihanı hayal etmek için sık sık kullanılan iki tanınan benzetme var: Bir balonu şişirdiğimizde üzerindeki noktaların birbirinden uzaklaşması yahut pişen ekmeğin içindeki kuru üzümlerin birbirlerinden ayrılması. Bu benzetmeler yararlı olsa da, çabucak akla bir sorunu getirirler: Hem balonun hem de ekmeğin bir merkezi ve bir kenarı vardır. Pekala kozmosun merkezi nerede?
Astrofizikçi, bilim eğitimcisi ve bilim irtibatçısı olan Paul M. Sutter; işte bu sorunun rahatsız edici ve baş karıştırıcı karşılığını şöyle veriyor: Büyük Patlama’nın bir merkezi yoktu!
Büyük Patlama nerede başladı? Karşılık aslında “heryerde.” Hem burada, hem de en uzaktaki galakside… Büyük Patlama, uzayın bir noktasında meydana gelen bir patlama değildi; uzayın kendisinin bir patlamasıydı. Tarifi gereği, her yer kozmosun bir modülü olduğu için, Büyük Patlama da her yerde, tıpkı anda gerçekleşmek zorundaydı. Bu, uzayda bir yer değil, bir vakitti. Hasebiyle, kozmosun genişlediği sabit bir merkezden bahsetmek imkansız, zira her nokta, genişlemenin başladığı o anın merkezi.
Evrenin “dışı” diye bir şey yok
Merkezin yokluğunu kabul ettikten sonra, madalyonun başka yüzüne geçelim: Evren genişliyorsa, nereye yanlışsız genişliyor?
Bu noktada zihnimiz, kainatın bir duvarı, bir hududu olduğunu ve bu hududun dışındaki “hiçliği” doldurmak üzere genişlediğini hayal etme eğilimine girer. Fakat bilim insanları, bu zihinsel imgenin yanlış olduğunu söylüyor.
Evrenin “hiçbir şeye hakikat genişlemediğini” söylemek bile yanlışlı bir çağrışım yaratır. Zira “dışarısı” dediğimiz yer, boş olsa bile bir varoluşu tabir eder; pozisyonları, noktaları ve bir şeylerin olduğu bir bölgeyi ima eder. Halbuki cihan, tarifi gereği, var olan tek şeydir. Fizikî gerçeklikte kozmostan öbür hiçbir şey yoktur.
Bir kenar, bir bölgeyi başkasından ayırır; lakin cihan, tüm bölgeleri tıpkı anda içerir. Şayet bir kenarı olsaydı, o kenarın dışına çıkmayı hayal edebilirdik. Ama bilimsel kabullere nazaran bu mümkün değil. Kozmosun bir dışarısı yoktur, bir kenarı yoktur. Yalnızca cihan vardır. Bu sonsuz ve kenarsız yapı, kainatın hudutları hakkındaki en şaşırtan ve bir o kadar da kabul edilmesi sıkıntı gerçektir.
Chip Alıntıdır…
