İçerik Haritası
Elon Musk’ın Güneş’le imtihanı: Binden fazla Starlink uydusu neden yandı?
Olağanüstü ölçüdeki Güneş aktivitesini, alçak Dünya yörüngesinde dönen binlerce uyduyla birleştirdiğinizde, Güneş’in her vakit galip geldiği bir çarpışma dersiyle karşılaşırsınız. SpaceX, 2019’da Starlink programını başlattığından beri, 500’den fazla Starlink uydusu atmosfere plansız geri giriş yaptı.
Bu durum, Starlink ağının başarısız olacağı manasına gelmiyor. Hatta bu uyduların gökyüzünden dev örsler üzere yere düştüğünü de göstermiyor, uydu bileşenlerinin birden fazla Dünya yüzeyine ulaşmadan yanıp yok oluyor. Lakin bu, yörüngede istenmeyen ve ağır bir sürtünmenin meydana geldiği manasına geliyor. Bu sürtünmenin baş sorumlusu ise Güneş Sistemi’mizin merkezini oluşturan yıldızımız Güneş.
Güneş lekeleri, güneş patlamaları ve koronal kütle atılımlarıyla dolu, nispeten ağır geçen mevcut Güneş döngüsü sayesinde, Dünya’nın üst atmosferi çok fazla ısınıyor ve bu da onun genişlemesine neden oluyor. Bu genişleme, alçak yörüngedeki uzay araçları üzerindeki sürtünme ölçüsünü artırıyor. Yerçekimi kuvveti çok hale geldiğinde, Starlink uyduları üzere objeler yörüngeden “düşüyor” ve üst atmosferde yanarak yok oluyor.
Tarihin en etkin Güneş döngüsü ve SpaceX’in maliyeti
Güneş şu anda, manyetik kutuplarının evreli olarak aksine döndüğü 11 yıllık bir vakit dilimi olan 25. Güneş döngüsünün tam ortasında. Uzay fizikçisi Denny Oliveira liderliğindeki bir bilim insanı takımına nazaran, Güneş manyetik kutup değişimi olan Güneş Maksimumu’na yaklaşırken, Güneş Sistemi’miz aktivitenin doruğunu yaşıyor.
Güneş patlamaları yahut koronal kütle atılımları fırladığında, Dünya’nın üst atmosferi yüklü parçacık akımlarıyla doluyor. Bu parçacıklar, üst atmosferi ısıtıyor ve genişletiyor. Bilim insanları, şu andaki Güneş döngüsünün bu kadar etkin olmasını beklemiyordu ve SpaceX, Güneş’in sayısız öfke nöbetinin maliyetini üstlenmek zorunda kalanların birinci sırasında.
Alçak Dünya yörüngesindeki tüm objeler artan Güneş aktivitesine karşı hassas olsa da, SpaceX 2019’dan beri 8.873 Starlink uydusu fırlattı ve bu uydulardan 7.669’u hala çalışıyor. Bu da, 1.204 uydunun artık fonksiyon görmediği manasına geliyor. Yüzlercesi yörüngeden çıkarıldı. Daha evvel bu kadar yüksek Güneş aktivitesi devirlerinde yörüngede bu kadar çok alçak yörünge uydusu hiç bulunmamıştı.
Yine de, yörüngeden düşen ve yanan Starlink uydularının birçoğunun, SpaceX tarafından şuurlu olarak bunu yapmak üzere programlandığını da unutmamak gerekiyor. Yeni uydular yörüngeye gönderilirken ve eski donanımlar yeniliğini yitirirken, eskimiş donanımı kasıtlı olarak yörüngeden çıkarmak, bu uydu kadrolarını şimdiki tutmanın ve Starlink’in vadettiği yüksek süratli interneti sağlamanın tek yolu.
Ancak Güneş’in artan aktivitesi, bilhassa de çok ısındığında üst atmosferi fizikî olarak “soğutamadığımız” düşünüldüğünde, hesaba katılması güç bir değişken haline geliyor. SpaceX, uydularını beş yıllık hizmetten sonra emekliye ayırmak üzere tasarlıyor ve donanım, Dünya yüzeyine ulaşmadan dağılacak biçimde üretiliyor. Ortada sırada kimi küçük enkaz kesimleri yere düşmeyi başarsa da, bu uyduların büyük çoğunluğu asla üst atmosferin alt katmanlarına inemiyor.
Bu durum, SpaceX için uzayda iş yapmanın bir maliyeti olsa da, tıpkı vakitte insan teknolojisi ne kadar inanılmaz olursa olsun, Güneş ve yerçekiminin en nihayetinde kelam sahibi olan güçler olduğunu hatırlatan bir gerçek olarak karşımıza çıkıyor.
Chip Alıntıdır…
