Elon Musk’ın bir ya da iki uydusu, her gün zirvemizde yanıyor!

Elon Musk’ın bir ya da iki uydusu, her gün zirvemizde yanıyor!

Elon Musk’ın başını çektiği uydu internet yarışında, gökyüzü giderek daha kalabalık hale geliyor. Fakat bu yarış yalnızca süratli ilişki sağlamıyor; beraberinde yörüngeyi saran büyük bir uzay enkazı meselesini da büyütüyor. Alçak Dünya yörüngesinde her geçen gün daha fazla uydu yer alırken, kimileri misyon müddetini tamamladıktan sonra denetimli bir biçimde atmosfere dönüyor. Ya da dönmesi bekleniyor…

Astrofizikçi Jonathan McDowell’ın aktardığına nazaran, sırf Starlink ağına ait her gün bir ya da iki uydu atmosfere girerek yanıyor. Ve bu sayının önümüzdeki yıllarda artması bekleniyor. Bunun esas nedeni, bu uyduların ortalama beş yıl üzere kısa bir kullanım ömrüne sahip olması. Misyonları sona erdiğinde, rotaları Dünya’ya gerçek çevriliyor ve atmosfere girerek yok olmaları sağlanıyor.

Ancak sorun burada bitmiyor. Bu süreçte stratosfere yayılan metallerin, atmosferde nasıl bir tesir yarattığı hala tam olarak bilinmiyor. Kimi araştırmalar, bu metal parçacıklarının ozon katmanı üzerinde olumsuz tesirler yaratabileceğini ve vakitle zincirleme bir çevresel sorun başlatabileceğini öne sürüyor. McDowell’a nazaran bu tesirler hala tartışmalı olsa da, mümkün riskleri görmezden gelmek artık mümkün değil.

Sadece SpaceX değil…

Amazon da benzeri bir uydu projesi olan “Project Kuiper” kapsamında binlerce uyduyu yörüngeye yerleştirmeyi planlıyor. Maksat internet altyapısını global hale getirmek olsa da, bu gayretin uzayda önemli bir kalabalıklaşmaya yol açtığı açık. Kestirimlere nazaran önümüzdeki yıllarda alçak yörüngede toplamda 30.000’in üzerinde faal uydu olabilir. Çin’in yürüttüğü benzeri projeler de bu sayıyı daha da üst taşıyabilir.

Uzayda bu kadar çok aygıtın bulunması, çarpışma riskini de artırıyor. Teorik olarak, uyduların birbiriyle çarpışarak zincirleme bir felakete yol açabileceği “Kessler Sendromu” ismi verilen senaryo, artık sırf bilim kurgu konusu değil. Bu türlü bir durumda oluşacak uzay enkazı, gelecekte yörüngeye çıkmayı imkansız hale getirebilir.

Gelecekte yaşanabilecek bir öteki risk de güneş aktivitesiyle ilgili. Güneşin azamî aktiviteye ulaştığı devirlerde, uzaydaki parçacıklar uyduların yörüngesini etkileyebiliyor. Bu da kimi uyduların denetimden çıkarak beklenenden daha erken atmosfere girmesine neden olabiliyor. Hülasa, bu uydular bir anda gökyüzünden düşmeye başlayabilir.

Amerikan Federal Havacılık İdaresi’nin 2023 tarihli raporunda yer alan çarpıcı bir ikaz ise, uzay çöplerinin yerdeki ömür için risk oluşturabileceğini gösteriyor. Rapora nazaran, yalnızca Starlink ağına ilişkin uydulardan her yıl 28.000 modülün atmosfere girişte büsbütün yok olmadan geçebileceği öngörülüyor. Bu da, bir kesimin birine çarpma ihtimalini istatistiksel olarak yüzde 61’e kadar çıkarabilir.

McDowell’ın en karamsar senaryolarından biri, yakın gelecekte her gün beş uydunun atmosfere girmesiyle bu sürecin olağan hale gelmesi. Bu durum, hem teknik sistemlerin güvenliği hem de çevresel tesirler açısından önemli soru işaretleri doğuruyor.

Chip Alıntıdır…