Efsane uçak Concorde’un en büyük sorunu, X-59 ile tarihe karışacak
NASA ve Lockheed Martin’in ortak projesi olan deneysel uçak X-59, gök gürültüsünü andıran yüksek sesli patlamalar yerine sırf yumuşak bir “gümleme” sesi çıkarmak üzere tasarlanmış birinci süpersonik uçak olarak birinci uçuşunu muvaffakiyetle gerçekleştirdi. Bu tarihi uçuş, ABD’de 1973’ten beri yasak olan ticari süpersonik seyahatin geri dönüşü için atılmış kritik bir adım olarak görülüyor.
Test uçuşu, Lockheed Martin’in Kaliforniya, Palmdale’deki Skunk Works tesisinden kalktıktan sonra yaklaşık bir saat sürdü ve Kaliforniya, Edwards’taki NASA Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi’ne iniş yaptı. Bu birinci testte uçak, saatte 386 kilometre azami sürate ulaştı ve yerden yaklaşık 3660 metre yükseklikte seyretti. Uçuşun temel hedefi, uçağın kritik sistemlerinin düzgün çalışıp çalışmadığını denetim etmek olduğu için, henüz süpersonik sürate çıkış testleri yapılmadı.
Lockheed Martin’in teknik bilgilerine nazaran X-59, saatte 1.489 kilometre sürate (Mach 1.4) ulaşma kapasitesine sahip. Bu, standart bir Boeing 747 yolcu uçağının suratının neredeyse iki katı manasına geliyor. Uçak, 16.764 metre irtifada uçmak üzere tasarlandı. 30,5 metre uzunluğu ve keskin sınırlarıyla bir kılıç balığını andıran X-59’un tasarımı, sessiz uçuşun anahtarını barındırıyor.
Gök gürültüsünü “kapı çqrpması” sesine çeviren teknoloji
X-59’un dikkat cazibeli derecede uzun ve keski halindeki burnu, bu sorunu çözmek için özel olarak tasarlandı. Burun hali, süpersonik uçuş sırasında oluşan olağan şok dalgasını birden fazla küçük şok dalgasına bölerek enerjisini dağıtıyor. Bu dağılma sayesinde, patlamanın şiddeti büyük ölçüde azalıyor ve ortaya çıkan ses, sırf bir araba kapısının çarpmasıyla birebir şiddette, yumuşak bir “gümleme” sesine dönüşüyor.
Mühendisler, ses patlamalarına neden olan şok dalgalarını gözle görülür hale getiren Schlieren görüntüleme ismi verilen özel bir fotoğrafçılık tekniği kullanarak, uçağın aerodinamik dizaynının beklentileri karşılayıp karşılamadığını denetim edebiliyorlar. Bu prosedür, değişen hava basıncının ışığı nasıl büktüğünü göstererek şok dalgalarının formunu izlemeye imkan tanıyor.
X-59’un ilerleyen test uçuşlarında süpersonik sürate ulaşması planlanıyor. Şayet her şey yolunda giderse, uçak, halkın bu azaltılmış süpersonik “gümleme” seslerine karşı reaksiyonunu ölçmek için kullanılacak. Bu data, ABD’de ticari süpersonik uçuş yasağının kaldırılmasına yönelik yasal düzenlemeler için kritik değer taşıyor.
Chip Alıntıdır…
