İçerik Haritası
Büyük Patlama’dan sonra Büyük Çöküş: Cihan nasıl ve ne vakit bitecek?
Yaklaşık 13,8 milyar yıl evvel Büyük Patlama (Big Bang) ile başlayan ve bildiğimiz her şeye hayat veren kozmosun nasıl sona ereceği, fizikçilerin zihnini kurcalayan en büyük sorulardan biri olmaya devam ediyor. Bu kozmik sürecin kesin olarak nasıl işleyeceği, kainatın en büyük iki gizemi olan karanlık unsur ve karanlık güce bağlı.
Cornell Üniversitesi’nden Profesör Henry Tye ve grubunun yürüttüğü yeni bir araştırma, kozmosun sandığımızdan daha erken, yaklaşık 33,3 milyar yıl sonra kendi içine çökebileceği ihtimalini güçlü bir biçimde masaya yatırıyor.
Evrenin sonsuza dek genişleyeceği teorisinin popülerleşmesinden evvel, bilim dünyasında “Büyük Çöküş” (Big Crunch) olarak bilinen bir hipotez hakimdi. Bu hipotez, kozmosun hızlanan genişlemesinin yalnızca süreksiz olduğunu, bir mühlet sonra genişlemenin yavaşlayacağını, akabinde bilakis döneceğini ve sonunda her şeyin Büyük Patlama öncesindeki üzere akıl almaz derecede ağır tek bir noktaya geri çökeceğini savunuyordu.
Son on yıllarda yapılan müşahedeler, kainatın genişlemesinin yavaşlamak yerine hızlandığını gösterince, Büyük Çöküş teorisi gözden düştü. Bu hızlanmanın en kolay açıklaması, kainatın her yerinde var olan ve husus ortalarını daima açan bir itme kuvveti olan karanlık enerjiydi. Şayet bu güç sabit bir sabit olsaydı, kozmosun sonsuza dek genişlemesi beklenebilirdi.
Ancak Profesör Tye’nin de belirttiği üzere, şimdiye kadar hazırlanmış en büyük galaksi ve kuasar haritasından elde edilen yeni datalar, karanlık gücün bir sabit olmayabileceğini, cihan yaşlandıkça zayıflıyor olabileceğini gösterdi.
Karanlık gücün karmaşık yapısı
Yeni çalışma, karanlık gücün sanıldığı üzere kolay bir kozmolojik sabit olmadığını, daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu öne sürüyor. Bu yeni teklife nazaran karanlık güç, kısmen klâsik bir kozmolojik sabitten, kısmen de aksiyon ismi verilen ve elektronlardan çok daha hafif olduğu düşünülen, karanlık maddeyi oluşturan parçacıklardan oluşuyor.
İşte bu karışım, Büyük Çöküş senaryosunu tekrar canlandırıyor. Bu karmaşık yapı, cihanın sonunda kütle çekiminin bir sefer daha baskın hale geleceği ve cihandaki her şeyi tekrar bir ortaya getireceği bir periyoda hakikat ilerlemesine neden oluyor. Profesör Tye, bu modelin yalnızca cihanın çökeceğini söylemekle kalmadığını, tıpkı vakitte ne vakit ve nasıl çökeceğini de gösterdiğini vurguluyor.
Evrenin sonu için öteki ihtimaller
Büyük Çöküş güçlü bir senaryo olsa da, bilim insanları kozmosun sonu için diğer mümkün sistemleri da inceliyor. Büyük Yırtılma (Big Rip) bunlardan biri. Karanlık güç, kozmolojik sabitten çok daha güçlü olabilir ve kainatın genişlemesini o kadar hızlandırır ki, en sonunda uzay-zamanın kendisini parçalayarak atomları bile birbirinden ayırabilir.
Bir öteki teori ise Büyük Sıçrama (Big Bounce). Cihanımız, aslında bir sonu olmayan, Büyük Patlama ve Büyük Çöküş’ün tekrarlandığı sonsuz bir döngünün modülü olabilir.
Yanlış Vakum Bozunumu (False Vacuum Decay) ise en sıra dışı ihtimal olarak öne çıkıyor. Rastgele bir kuantum etkileşiminin hiçbir ihtar vermeden birdenbire cihanın her şeyiyle birlikte birdenbire sona ermesine neden olabileceğini öne sürüyor.
Evrenin yazgısı hakkındaki soruların karşılığı, büyük ölçüde karanlık gücün gerçek tabiatına bağlı. Bilim insanları, bu gizemi aydınlatmak için Avrupa Uzay Ajansı’nın Euclid gözlemevi ve Vera C. Rubin Gözlemevi üzere büyük müşahede araçlarından gelecek bilgileri merakla bekliyor.
Chip Alıntıdır…
