Bir uçakla vakti durdurmak mümkün mü?
Havacılık dünyasının sunduğu en farklı fenomenlerden biri, Pasifik ötesi rotalarda Milletlerarası Tarih Çizgisi’ni geçerken yaşanan “zaman yolculuğu” yanılsamasıdır. Örneğin, Tokyo’dan 1 Ocak sabahı havalanan bir yolcu, San Francisco’ya 31 Aralık akşamı vararak yeni yılı teknik olarak iki kere kutlayabiliyor. Bu durum, büsbütün insanlığın yarattığı bir takvim kurgusundan ibaret olsa da, Albert Einstein’ın uzay-zaman teorisi, bir uçağın teorik olarak dünyayı geride bırakarak vaktin akışını manipüle etme potansiyeli olduğunu gösteriyor.
Einstein’ın teorisine nazaran vaktin ilerleyişi, gözlemcinin hareket suratına bağlı. Ne kadar süratli hareket ederseniz, sizin için vakit o kadar yavaş akar. Şayet ışık suratına yakın bir hızda seyahat edebilseydik, Dünya’ya döndüğümüzde tanıdıklarımızın onlarca yıl yaşlandığını görebilirdik. Işık suratına ulaşacak bir teknoloji şimdi elimizde olmasa da, Dünya’nın kendi dönüş suratına eşit bir süratte uçmak bile, vakti algısal olarak “dondurarak” sonsuza dek güneş ışığında kalmamızı sağlayabilir. Pekala, bu tezli maksada ulaşmak için ne kadar süratli olmamız gerekiyor?
Dünyanın dönüş suratı: Ticari jetlere imkansız bir hedef
Dünyanın ekvator etrafı yaklaşık 40.000 kilometredir. Gezegenimiz bu arayı her 24 saatte bir tamamlıyor. Bu kolay hesap, gezegenin yüzeyinin saatte yaklaşık 1.600 kilometre süratle döndüğü manasına geliyor. Bu hız, yaklaşık 1.220 km/s olan ses suratından bile epey yüksek. Münasebetiyle, vakti teorik olarak manipüle edecek kadar süratli bir formda dünyayı dolaşmak kolay bir misyon değil.
Ne yazık ki, günümüz ticari uçakları gezegenin dönüşünü yakalamak için gereken sürate yaklaşamıyor. Ortalama bir ticari jetin seyir suratı 885 ila 1.050km/s ortasında kalıyor. Bu, bir günün suratını yakalamak için gerekenin yaklaşık yarısı. Dünyayı hakikaten geride bırakmak için ses suratını aşan, yani süpersonik suratlara ulaşan özel uçaklara muhtaçlığımız var.
Süpersonik rekorlar ve efsanevi “kara kuş”
Bu sürate ulaşan birinci uçak, 1956 yılında üretilen ve saatte yaklaşık 2.948 km azami sürate ulaşan İngiliz imali Fairey Delta 2 idi. Lakin havacılık alanındaki en büyük atılımlar, çoklukla Soğuk Savaş devrinde yaşandı. Düşman füzelerinin vuramayacağı kadar süratli uçma emeliyle tasarlanan Lockheed SR-71 Blackbird, saatte 3.200 km süratle uçabiliyordu. Bu yüksek süratte, uçağın etrafındaki havanın sıcaklığı 1.000 santigrat derecenin üzerine çıktığı için uçağın titanyumdan yapılması zaruriydi.
Blackbird, 1976 yılında saatte yaklaşık 3.529 km ile beşerli bir uçakla kaydedilen en yüksek sürat rekorunu kırdı ve bu rekor hala geçilemedi. Şayet Blackbird bu suratı kesintisiz bir dünya tipi boyunca koruyabilseydi, seyahati 12 saatten kısa bir müddette tamamlardı. Fakat bu efsanevi uçak, bütçe kesintileri nedeniyle 1990 yılında hizmetten çıkarıldı.
Göz yanılsaması yaratan Concorde tecrübesi
Süpersonik uçakların askeri emelli kullanımı yaygınken, tek ikonik sivil istisna Concorde idi. Birinci süpersonik ticari yolcu uçağı olan Concorde, ortalama 2.134km/s süratle, yani ses suratının neredeyse iki katı ve Dünya’nın dönüş suratından 480 km/s daha süratli uçtu.
Concorde, suratının bir sonucu olarak vakti algısal seviyede manipüle edebildi. Bunun en çarpıcı örneği, 1973 yılında tam güneş tutulmasını bir saatten fazla takip etmesi oldu. Yerdeki gözlemciler tutulmayı yalnızca yedi dakika izleyebilirken, Concorde yolcuları tutulmanın keyfini tam 74 dakika boyunca çıkardılar.
Ancak Concorde ne kadar süratli olursa olsun, dünyanın etrafını yakıt ikmali yapmadan dolaşamazdı. Ayrıyeten karada süpersonik süratte uçmayı kısıtlayan yasalar da devreye girdi. Bu kısıtlamalar nedeniyle, Concorde 1995 yılında New York’tan başlayıp New York’ta biten dünya tipini 31 saat 27 dakikada tamamlayabildi. Bu, gezegenin dönüş suratını geçmeye en yakın sivil efor olarak kayıtlara geçti.
Concorde, yüksek işletme maliyeti ve çevresel tesirleri nedeniyle 2003 yılında hizmetten çekildi. Lakin havacılık bölümü artık, ses patlaması yaratmadan ses suratını aşabilen yeni kuşak süpersonik ticari uçakların canlandırılması için çalışmalar yürütüyor. Bu yeni atılımlar, bir gün dünyayı 24 saatten daha kısa bir müddette dolaşabilen rekor uçuşların önünü açabilir ve “zamanı dondurma” fikrini bir adım daha gerçeğe yaklaştırabilir.
Chip Alıntıdır…
