Bir balonun içinde büyümek: David Vetter’in yürek burkan hikayesi
David Vetter ismi kulağınıza tanıdık gelmeyebilir. Lakin onun yaşadığı hayat, bilhassa 1980’li yıllarda birçok insanın belleğinde yer etmişti. “Balonun içinde yaşayan çocuk” olarak tanınan David, bağışıklık sistemi doğuştan çalışmadığı için, tüm hayatını dış dünyadan büsbütün izole bir ortamda, steril bir plastik kapsülün içinde geçirmek zorunda kaldı.
Bu izolasyonun sebebi, David’in ender görülen genetik bir hastalıkla, Ağır Kombine İmmün Yetmezlik Sendromu (SCID) ile doğmuş olmasıydı. En küçük mikrop onun için ölümcül olabilirdi. Doğar doğmaz sterilize edilmiş bir ortama alındı ve hayatının geri kalanını bu plastik balonun içinde sürdürdü. Dış dünyaya hiç dokunmadan, hiç kucaklanmadan, hiçbir şeyle direkt temas kurmadan büyüdü.
David’in doğumu, tıp tarihinde örneği az görülen hazırlıklarla gerçekleşti. Annesi Carol Ann sezaryene alınmadan günler evvel, doğum odası baştan sona dezenfekte edildi. Hava akışını azaltmak için doğum başlamadan evvel 15 dakika boyunca kimse hareket etmedi. Cerrahi takım büsbütün sterilize edildi, konuşmak yerine işaret lisanıyla anlaştılar. Bebek doğar doğmaz, sadece birkaç saniye içinde plastik kapsülüne alındı. O kapsülden çıkışı ise lakin 12 yıl sonra, ömrünün son günlerinde gerçekleşti.
David, ailesinin ikinci erkek çocuğuydu. Ondan evvel doğan ağabeyi, tıpkı hastalık nedeniyle yalnızca yedi ay yaşayabilmişti. Hekimler, genetik tekrar riskini yüzde 50 olarak açıklamıştı. Anne ve babası, bu riske karşın tekrar çocuk sahibi olmayı seçtiler. Carol Ann, bu kararlarını yıllar sonra kaleme aldığı yazıda “Kaybettiğimiz oğlumuzun yerini doldurmaya çalışmadık. Kalbimiz ve inancımızla hareket ettik” diyordu.
David’in doğumuyla birlikte, umutlar onu güzelleştirecek bir tedavi bulunmasına bağlandı.
Uygun donör bulunamadı, “balon” kalıcı oldu
Plan, doğumdan kısa müddet sonra kemik iliği nakliyle David’e sağlıklı bağışıklık hücreleri kazandırmaktı. Lakin bu noktada büyük bir mani vardı: Uygun donör bulmak. Ebeveynleri sadece yarı uyumluydu ve kız kardeşinin uyumlu çıkma mümkünlüğü sadece dörtte birdi. O da test edildi fakat uygun bulunmadı. Dışarıdan tam uyumlu bir bağışçı bulmak ise yüz binlerce şahısta bir ihtimaldi. Arayış sonuç vermeyince, David’in plastik kapsül içindeki ömrü süreksiz olmaktan çıkıp, daimi hale geldi.
İlerleyen yıllarda David’in fizikî gelişimi sağlıklı ilerledi. Sekiz aylıkken yürümeye başladı, bilişsel olarak yaşıtlarının önünde olduğu gözlemlendi. Lakin bağlantı kurmakta zorluk yaşadı. Hekimler sık sık değişiyor, onunla direkt konuşulmuyordu. Lisan gelişimi yavaş ilerledi. Dünya algısı da farklıydı. Psikologlara nazaran David, etrafında gördüğü şeylerin “arkası olmadığını
NASA takviyeli uzay giysisiyle gelen kısa vadeli özgürlük
David’in yaşadığı ortam, vakitle onun için hem fizikî hem duygusal açıdan zorlayıcı hale geldi. Ergenliğe yaklaşırken yalnızlık duygusu ağır bastı. Dış dünyaya çıkabilmesi için NASA tarafından özel bir “uzay giysisi” geliştirildi. Bu sayede çok sonlu mühletlerle kapsül dışına çıkabildi. Lakin bu tecrübeler, ona dışarıdaki hayatı ne kadar özlediğini hatırlatmakla kalmadı; tıpkı vakitte ne kadar uzak olduğunu da hissettirdi.
Zamanla kabuslar görmeye başladı. En sık tekrar eden kabusu, “Mikrop Kralı”nın onu yakalamasıydı.
1983 yılına gelindiğinde, tıpta yeni bir gelişme yaşandı. Artık kemik iliği nakli için tam uyumlu donör yerine yarı uyumlu olanlar da kullanılabiliyordu. Bu gelişme, kız kardeşinin bağışçı olabilmesinin önünü açtı. Nakil gerçekleşti. Lakin büyük bir talihsizlik yaşandı: Kız kardeşinin ilik hücrelerinde, o günün teknolojisiyle tespit edilemeyen Epstein-Barr virüsü bulunuyordu.
Virüs, David’in savunmasız vücudunda süratle yayıldı. Kısa müddette yüzlerce tümör oluştu. Ateşi çıktı, iç kanamalar başladı. O vakte kadar hiç terk etmediği plastik balonundan birinci kere çıkarıldı. Lakin bu, acil tıbbi müdahale için mecburî bir adımdı. Annesi, o anı şöyle anlatmıştı: “Doktora sordum, eldivenimi çıkarıp David’e dokunabilir miyim diye… Başını salladı. Birinci ve son kere, eldivensiz olarak onun eline dokundum.”
David o gün, saat sekizde hayata veda etti. Şimdi 12 yaşındaydı.
Tıpta açılan yeni bir sayfa
David’in öyküsü, sadece derin bir insanlık dramı değil, tıpkı vakitte tıpta çığır açan bir dönüm noktasıydı. Onun yaşadıkları sayesinde virüslerin kansere yol açabileceği keşfedildi. SCID’in genetik yapısı haritalandı. Yeni tedavi metotları geliştirildi.
Bugün, bu hastalık doğumdan çabucak sonra yapılan testlerle tespit edilebiliyor. Erken periyotta uygulanan kök hücre tedavileriyle hastaların sağlıklı bir hayat sürmesi büyük ölçüde mümkün hale geldi. David’in akabinde gelen çocuklar, onun üzere bir plastik balonun içinde büyümek zorunda kalmıyor.
Chip Alıntıdır…
