İçerik Haritası
Bilişsel doruğa düşünülenden çok daha geç ulaşılıyor: En yeterli karar alma yeteneğimiz 55-60 yaşlarında ortaya çıkıyor
Yaş ilerledikçe zihinsel kapasitemizin düşüşe geçtiği ve en parlak günlerimizin gençlikte kaldığı istikametindeki yaygın kanı, yeni bilimsel bulgularla sarsıldı. Avustralyalı bilim insanları tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma, beynin genel zihinsel fonksiyonlarının aslında sanılanın bilakis çok daha geç bir periyotta, 55 ila 60 yaşları ortasında tepeye ulaştığını gösteriyor.
Batı Avustralya Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Gilles Gignac, bu durumun yaşlanma korkusunu bir kenara bırakıp orta yaşa heyecanla bakmak için sağlam bir neden sunduğunu belirtiyor. Gignac, “Birçoğumuz için genel ruhsal fonksiyonellik aslında 55-60 yaşları ortasında tepeye ulaşıyor. Tahminen de orta yaşı bir geri sayım olarak görmeyi bırakıp, onu bir tepe olarak görmeye başlamamızın vakti gelmiştir” diyor.
Daha evvelki araştırmalar, insanların fizikî performanslarının çoklukla yirmili yaşların ortalarından otuzlu yaşların başına kadar olan periyotta tepeye ulaştığını ortaya koymuştu. Bu nedenle sportmen meslekleri nispeten kısa sürüyordu. Lakin bilişsel tepe kelam konusu olduğunda, tablo çok daha karmaşık.
Prof. Gignac ve ekibi, bilişsel tepeyi daha bütüncül bir yaklaşımla ele almak için yola çıktı. Evvelki araştırmaları meta-analiz metoduyla inceleyen takım, 16 temel bilişsel ve kişilik özelliğini belirledi. Bu özellikler ortasında hafıza müddeti, süreç suratı ve bilgi üzere bilişsel yeteneklerin yanı sıra; dışa dönüklük, duygusal zeka, vicdanlılık ve ahlaki muhakeme üzere “büyük beşli” kişilik özellikleri de bulunuyordu.
Tüm bu özellikleri ortak bir ölçekte standartlaştırarak ömür uzunluğu gelişimlerini haritalayan araştırmacılar, çarpıcı bir sonuçla karşılaştı. Araştırmaya nazaran, 16 farklı boyutun yaşa bağlı yörüngeleri birleştirildiğinde, genel zihinsel fonksiyonlar 55-60 yaşları ortasında doruğa ulaşıyor ve 65 yaş civarında düşüşe geçiyor. Bu düşüşün 75 yaşından sonra daha besbelli hale gelmesi ise, ilerleyen yaşlarda işlevsellikteki azalmaların hızlanabileceğini gösteriyor.
Ancak kimi özellikler, bu genel eğilimin de ötesine geçiyor. Örneğin vicdanlılık yaklaşık 65 yaş civarında doruğa ulaşıyor. Duygusal istikrar75 yaş civarında, tepeye ulaşırken, ahlaki muhakeme ve bilişsel önyargılara direnç 70’li ve hatta 80’li yaşlara kadar gelişmeye devam edebiliyor.
Bu bulgular, iş dünyasındaki en şiddetli ve karmaşık liderlik rollerinin neden çoklukla ellili ve altmışlı yaşlardaki şahıslar tarafından üstlenildiğini açıklayabilir. Yüksek riskli liderlik ve yönetici durumları için en uygun bireylerin, 40 yaşından küçük yahut 65 yaşından büyük olma ihtimali düşükken, 55 ila 60 yaş aralığında olma mümkünlüğü epeyce fazla.
Chip Alıntıdır…
