İçerik Haritası
Bilim insanlarını şaşırtan gelişme: Güneş uykusundan uyanıyor mu?
NASA’nın yeni bir araştırması, Güneş’in son yıllardaki yavaşlama trendini beklenmedik bir biçimde bilakis çevirdiğini gösteriyor. Onlarca yıldır devam eden bu sakin devrin akabinde Güneş aktivitesinde şaşırtan bir yükseliş yaşanması, bilim dünyasında heyecan yarattı.
Bu durum, Güneş döngüleri hakkındaki bilgilerimizi yine gözden geçirmemizi gerektiriyor ve birebir vakitte gezegenimiz için muhtemel sonuçları da gündeme getiriyor. Güneş’in yüzeyindeki koyu noktalar olan güneş lekeleri, Çinli astronomlar tarafından MÖ 800 yılından beri biliniyor. Bu lekeler, Güneş’in manyetik alanının etrafındaki bölgelere nazaran 2.500 kat daha güçlü olduğu alanlar. Güçlü manyetik basınç, Güneş’in içinden gelen sıcak gaz akışını engelleyerek lekenin etrafına nazaran daha soğuk görünmesine neden oluyor.
1608 yılında teleskobun keşfiyle birlikte, gökbilimciler bu lekeleri daha ayrıntılı inceleme fırsatı buldular. Vakitle bu lekelerin rastgele oluşmadığı, bilakis yaklaşık 11 yıllık bir döngüde artıp azaldığı keşfedildi. Bu döngü, amatör Alman astronom Heinrich Schwabe’nin 1826-1843 yılları ortasındaki müşahedelerine dayanarak Schwabe döngüsü olarak isimlendirildi. Schwabe, Güneş’in neredeyse hiç leke görülmeyen sessiz devirlerden, 20’den fazla leke kümesinin görüldüğü azamî fazlara geçtiğini fark etti.
Öngörülemez bir döngü ve yeni sürprizler
Bilim insanları Güneş’in 11 yıllık döngüsünü anlamaya çalışsa da, bu döngü hakkında hala pek çok bilinmeyen var. Döngülerin uzunlukları ve şiddetleri sabit değil; kimileri daha güçlü, kimileri daha zayıf olabiliyor. Tarihte, 1645-1715 ve 1790-1830 yılları ortasında Güneş’in sıra dışı halde sessiz kaldığı periyotlar de kaydedildi. Güneş’in bu uzun vadeli ve kestirim edilmesi güç davranışları, bilim insanları için büyük bir soru işareti olmaya devam ediyor.
1980’lerden 2008’e kadar Güneş aktivitesi giderek azaldı ve kayıtlara geçen en düşük düzeylere ulaştı. Bu durum, astronomların Güneş’in çok daha sakin bir periyoda girdiğini düşünmesine yol açtı. Lakin son araştırmalar, bu trendin beklenmedik bir biçimde bilakis döndüğünü ve Güneş’in yine uyanışa geçtiğini gösteriyor.
Artan aktivite ile gelen riskler
Güneş hakkında daha fazla bilgi edinmek her vakit âlâ bir şey olsa da, artan Güneş aktivitesi Dünya için kimi riskleri de beraberinde getirebiliyor. Şiddetli Güneş fırtınaları, Dünya atmosferine çarptığında radyo dalgalarında bozulmalara, güç şebekelerinde arızalara ve hatta uyduların yörüngeden çıkarak atmosfere geri düşmesine neden olabiliyor.
Yakın gelecekte varsayım edilenden daha fazla Güneş aktivitesiyle müsabakamız, teknolojik altyapımız için birtakım zorlukları beraberinde getirebilir. Bu nedenle, bilim insanları Güneş’in davranışlarını yakından takip etmeye devam ediyor.
Bu kıymetli bulgular, saygın bilim dergisi Astrophysical Journal Letters’da yayımlandı.
Chip Alıntıdır…
