Bilim insanları yıldızlararası kuyruklu yıldız 3I/ATLAS için takip vazifesi planlıyor
Yıldızlararası kökenli kuyruklu yıldız 3I/ATLAS, önümüzdeki ay Jüpiter yakınlarından geçmeye hazırlanırken bilim insanları hem bu sıra dışı gökcisminin davranışlarını yakından incelemek hem de onu uzun vadede takip edebilecek bir uzay misyonu tasarlamak için çalışmalarını hızlandırdı.
Araştırmacıların amacı argümanlı: Kuyruklu yıldız Güneş Sistemi’ni büsbütün terk ettikten sonra bile onu yakalayabilecek bir uzay aracı geliştirmek.
Bu obje, bugüne kadar tespit edilen sırf üçüncü yıldızlararası gökcismi olma özelliğini taşıyor. 1 Temmuz 2025’te Şili’deki ATLAS telescope tarafından keşfedilen kuyruklu yıldız, o tarihten bu yana hem uzay teleskopları hem de yer tabanlı gözlemevleri tarafından izleniyor.
Şimdi Jüpiter yörüngesinin dışına yanlışsız ilerlerken, yayımlanan yeni araştırmalar ve önerilen vazife konsepti bu kısa müddetli kozmik ziyaretçiye yönelik bilimsel ilgiyi tekrar artırmış durumda.
Güneş’ten uzaklaşırken bile patlama halinde
Kuyruklu yıldız, Aralık 2025’te yapılan kızılötesi gözlemlerde beklenmedik derecede etkin bulundu. SPHEREx uzay teleskobu, gökcismi Güneş’e en yakın geçişini tamamladıktan haftalar sonra bile ağır gaz ve toz püskürttüğünü tespit etti.
Araştırmacılara nazaran bu durum epeyce sıra dışı. Olağanda kuyruklu yıldızlar Güneş’ten uzaklaştıkça sönükleşir. Fakat 3I/ATLAS tam bilakis parlaklığını artırdı ve etkin halde husus saçmaya devam etti.
Gözlemler; su buharı, karbondioksit, metanol, metan ve siyanür üzere bileşenlerin kuyruklu yıldızın etrafındaki gaz bulutundan uzaya yayıldığını gösterdi. Kimyasal bileşimi Güneş Sistemi’ndeki tipik kuyruklu yıldızlara emsal olsa da kıymetli bir fark var: Bu gökcismi diğer bir yıldız sisteminde oluştu ve muhtemelen 7 milyar yıldan daha yaşlı.
Uzak aralıkta bile su kaybı tespit edildi
Bağımsız bir çalışma ise Neil Gehrels Swift Observatory datalarını tahlil ederek kuyruklu yıldızın Güneş’ten Dünya’nın arasının yaklaşık üç katı uzaktayken bile etkin olduğunu ortaya koydu.
Gözlemlerde hidroksil gazı tespit edildi; bu gaz suyun kimyasal izlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ölçümlere nazaran kuyruklu yıldız saniyede yaklaşık 40 kilogram su kaybediyordu.
Bu uzaklıkta birçok kuyruklu yıldız büsbütün hareketsiz olur. Bu nedenle araştırmacılar, 3I/ATLAS’ın içinde alışılmadık derecede uçucu buz rezervleri bulunduğunu düşünüyor.
Kuyruklu yıldızın peşine düşecek vazife planı
Araştırmacılar sırf müşahede yapmakla yetinmiyor; birebir vakitte kuyruklu yıldızı takip edebilecek bir uzay misyonu de öneriyor.
Initiative for Interstellar Studies tarafından yayımlanan çalışmaya nazaran direkt yakalama fırsatı çoktan kaçırıldı. Zira gökcismi keşfedildiğinde bile Jüpiter yörüngesi içinde saniyede 60 kilometreden daha süratli ilerliyordu.
Önerilen tahlil ise Solar Oberth Maneuver ismi verilen bir hareket. Bu metotta uzay aracı Güneş’e mümkün olan en yakın noktadan geçerken motorlarını ateşleyerek Güneş’in güçlü yerçekiminden azamî sürat kazanıyor. Böylelikle uzaklaşan kuyruklu yıldızın peşine fırlatılabiliyor.
Simülasyonlara nazaran en uygun fırlatma tarihi 2035. Dünya, Jüpiter ve kuyruklu yıldızın pozisyonlarının en elverişli hizalanması bu tarihte gerçekleşiyor. Misyonun muvaffakiyetle uygulanması durumunda uzay aracı 35 ila 50 yıl içinde gayeye ulaşabilir.
Yaklaşık 500 kilogram kütleye sahip olması planlanan uzay aracının, alçak Dünya yörüngesinden yakıt ikmali yapılmış bir Starship Block 3 roketiyle fırlatılması öngörülüyor.
Sıradaki durak: Jüpiter
Kuyruklu yıldızın bir sonraki değerli durağı Jüpiter olacak. 16 Mart 2026’da gaz devinin yaklaşık 53,6 milyon kilometre yakınından geçmesi bekleniyor.
Bu müsabaka sırasında Juno müşahedeler gerçekleştirecek. Ayrıyeten JUICE misyonu de daha evvel topladığı bilimsel dataları paylaşacak.
Jüpiter geçişinin akabinde 3I/ATLAS Güneş Sistemi’nden çıkışını sürdürecek. 2026 ortalarına kadar yer tabanlı teleskoplarla izlenebilecek, akabinde ise kalıcı olarak gözden kaybolacak.
Chip Alıntıdır…
