Akdeniz’in hiç sönmeyen “Deniz Feneri”: 2 bin yıldır bir an bile uykuya dalmadı
Akdeniz’in ortasında, Sicilya’nın çabucak kuzeyinde o denli bir ada var ki, binlerce yıldır bir an bile sessizliğe gömülmedi. Dünya’daki pek çok volkan asırlarca süren derin uykulara dalarken, Stromboli Yanardağı neredeyse iki bin yıldır aralıksız bir formda ateş püskürmeye devam ediyor.
Kayıtlara geçen birinci hareketliliği milattan evvel 350 yılına kadar uzanan bu tabiat mükemmeli, o günden beri lavlarını gökyüzüne savurmaktan vazgeçmedi. Geceleri etrafa yaydığı büyüleyici turuncu parıltı sayesinde denizciler ona “Akdeniz’in Deniz Feneri” ismini verdi. Adeta bitmek bilmeyen bir havai fişek gösterisini andıran bu patlamalar, bugün bilim dünyasında “Stromboliyen” tipi patlama olarak isimlendirilen özel bir tabire bile ilham kaynağı oldu.
Genellikle kısa müddetli ve ritmik patlamalarla lavları birkaç yüz metre havaya fırlatması, Stromboli’yi öteki volkanlardan ayıran temel özelliği. Lakin bu ritmik dans, her vakit bu kadar “masum” olmuyor. Tarih boyunca yanardağın öfkesi vakit zaman denetimden çıktı ve ada sakinlerine sıkıntı anlar yaşattı. Bilhassa 1910 yılında başlayan ve 1931 yılına kadar süren çok hareketli periyot, volkanın ne kadar yıkıcı olabileceğini acı bir halde gösterdi. 1919 yılının Mayıs ayında yaşanan bir patlamada, gökten düşen devasa bir kaya kesimi köye isabet ederken, eş vakitli olarak tsunami ve yangınlar da adayı bir felaket bölgesine çevirdi.
20. yüzyılın en sert patlaması ve kesilmeyen lav akışı
Yanardağın en şiddetli yüzü ise 11 Eylül 1930 sabahında ortaya çıktı. O gün gerçekleşen iki devasa patlama, gökyüzüne 2,5 kilometrelik bir kül bulutu savurdu. Asıl tehlike ise yamaçlardan aşağı süratle süzülen “akkor bulutlar” yani çok sıcak gaz ve kül yığınlarıydı. Denize kadar ulaşan bu yakıcı dalga ve etrafa fırlayan 30 tonluk dev kaya blokları, ardında büyük bir yıkım bıraktı. Bu olay, Stromboli’nin çağdaş tarihteki en ölümcül ve güçlü patlaması olarak kayıtlara geçti.
Bu felaketin akabinde dağ, 2 Şubat 1934 tarihinde yine sert bir halde faaliyete geçti. O gün başlayan püskürme süreci, ortadan geçen onca on yıla karşın hala son bulmadı. Bugün Stromboli, dünyanın en etkin yanardağlarından biri olarak hem turistleri hem de bilim insanlarını kendine çekmeye devam ediyor. Daima lav akıtan kraterleri ve bitmek bilmeyen gücüyle bu ada, tabiatın hem en estetik hem de en tehlikeli yüzlerinden biri haline gelmiş durumda.
Chip Alıntıdır…
