İçerik Haritası
Yeni Çinli yapay zeka, tek bir saç telinden bir insanın yüzünü kestirim ediyor
Çin Bilimler Akademisi’ndeki araştırmacılar, sırf birkaç DNA örneğini tahlil ederek bir insan yüzünü dijital olarak yine oluşturabilen yeni bir yapay zeka modeli geliştirdi. “Difface” ismi verilen bu teknoloji, genetik bilgileri kullanarak bireylerin fizikî yüz çizgilerini yüksek doğrulukla kestirim edebiliyor.
Difface, yaklaşık 10.000 Han Çinlisi gönüllünün tam genom dizilimleri ve yüksek çözünürlüklü 3D yüz taramaları ile eğitildi. Bu data seti sayesinde yapay zeka, bilhassa yüz sınırlarını etkileyen SNP (tek nükleotid polimorfizmi) ismi verilen DNA segmentlerindeki kalıpları tahlil ederek, genetik kod ile fizikî görünüm ortasındaki ilgileri öğrenebildi.
Difüzyon ismi verilen ileri seviye yapay zeka tekniğini kullanan model, genetik ve yüz bilgilerini ortak bir data alanında birleştirerek bireyin yüzünü sıfırdan dijital olarak inşa edebiliyor. Yalnızca DNA baz alınarak yapılan bu yüz rekonstrüksiyonlarında ortalama kusur hissesi 3,5 milimetre düzeyinde. Lakin yaş, cinsiyet ve beden kitle indeksi (BMI) üzere ek bilgilerle bu kusur 3 milimetrenin altına düşürülebiliyor.
Nerede başlayıp nerede bitecek?
Bu tıp bir teknolojinin isimli tıp alanında büyük bir potansiyele sahip olduğu açık. Örneğin, cürüm mahallinden elde edilen bir DNA örneği ile şüphelinin yüzünün yine oluşturulması, şahit tabirleri ya da güvenlik kamerası kayıtları olmadan da kimlik tespiti yapabilmeyi mümkün kılabilir.
Ancak bu çeşit bir yeteneğin sadece kolluk kuvvetlerinin elinde kalacağına dair kesin bir garanti yok. Özel şirketler, devlet dışı kurumlar ya da bireylerin misal teknolojileri geliştirmesi kaçınılmaz görünüyor. Bu da kişisel kapalılığın önemli biçimde tehdit altına girebileceğini gösteriyor.
Difface’in sunduğu imkanlar, nezaret ve ferdî zımnilik mevzularında yeni etik tartışmaları gündeme getiriyor. Bilhassa geniş genetik data tabanlarına sahip olan ülkeler için bu teknoloji, nüfus takibi ve yüz tanıma sistemleriyle entegre edilmesi halinde rahatsız edici sonuçlar doğurabilir.
Teorik olarak, sadece bir saç teli kadar küçük bir DNA örneğiyle dahi bir kişinin yüzünün dijital olarak tekrar oluşturulabilmesi, anonimlik kavramını temelden sarsabilecek bir gelişme.
Tıpta kullanım alanları ve etik ikilemler
Bu teknoloji sadece isimli bilimlerde değil, tıp alanında da değerli fırsatlar sunabilir. Örneğin, genetik bozuklukların görselleştirilmesi, yaşlanma sürecinin kestirim edilmesi yahut ferdi sıhhat risklerinin daha uygun anlaşılması üzere yararlı hedeflere hizmet edebilir.
Ancak burada da hudutlar bulanıklaşıyor. Şayet bu cins bilgiler sigorta şirketleri, patronlar yahut öbür kurumlar tarafından erişilebilir hale gelirse, bireylerin genetik bilgileri üzerinden ayrımcılık yapılması üzere etik dışı uygulamalar gündeme gelebilir.
Difface, şu an sadece Han Çinlileri üzerinde yüksek doğrulukla çalışabiliyor. Modelin farklı etnik kümelerde kullanılabilmesi için çok daha geniş ve çeşitlendirilmiş data setlerine muhtaçlık duyuluyor. Ayrıyeten, böylesine hassas bir teknolojinin global çapta yaygınlaştırılması, katı güvenlik ve kapalılık standartları gerektirecek.
Her ne kadar bu sınırlamalar kısa vadede bir rahatlama sunsa da, Difface’in gösterdiği şey çok net: Yapay zeka ve genetik bilimi birleştiğinde, fizikî kimliğimizi tekrar inşa edebilen teknolojiler artık hayal değil, gerçek.
Chip Alıntıdır…
