İçerik Haritası
Yatmadan evvel telefona bakmak, uyku sıhhatini sahiden etkiliyor mu?
Yatmadan çabucak evvel akıllı telefon kullanmamanız gerektiği tavsiyesi, çağdaş çağın en yaygın sıhhat ikazlarından biri. Çoğumuz bu tavsiyeyi görmezden gelirken, yeni bir bilimsel çalışma, bu alışkanlığın uyku üzerindeki olumsuz tesirlerinin daha evvel inanıldığı kadar kesin olmayabileceğini öne sürerek uzun müddettir devam eden bu tartışmayı daha da alevlendirdi.
Geçen yaz Sleep Health mecmuasında yayımlanan bir araştırma, Kanadalı binden fazla yetişkinin kendi beyanlarına dayanan uyku sıhhati datalarını inceledi. İştirakçilerin yüzde 80’inden fazlası geçen ay yatmadan evvel ekrana baktığını bildirirken, neredeyse yarısı bu alışkanlığı her gece sürdürdüğünü belirtti. Araştırmacılar, iştirakçileri ekran kullanım sıklığına nazaran üç kümeye ayırdı: Orta sıra, orta seviyede ve sistemli olarak ekrana bakanlar.
Çalışma, biyolojik cinsiyet, yaş ve gelir üzere faktörler dikkate alındığında, beklenmedik bir biçimde ara sıra ve tertipli ekran kullanıcılarının genel olarak en âlâ uyku sıhhatini bildirdiğini gösteriyordu. Örneğin, orta sıra ekran kullananlar en yüksek uyku nizamına ve memnuniyetine sahipken, nizamlı kullananlar en düzgün uyku zamanlamasına ve gündüz uyanıklığına sahipti. Şaşırtan bir biçimde, orta seviyede kullananlar ise en makûs uyku sıhhatini bildiren küme oldu.
Mavi ışık efsanesi ve yaş faktörü
Bu sonuçlar, yatmadan evvel ekran maruziyetinin direkt makus uyku kalitesine yol açtığını belirten evvelki birçok çalışmanın bulgularına meydan okuyor üzere görünüyor. Evvelki araştırmalar ekseriyetle akıllı telefon ekranlarından yayılan mavi ışığın uyku kalitesini olumsuz etkilediği hipotezine dayanıyordu.
Ancak çalışmanın ortak muharrirlerinden, Toronto Metropolitan Üniversitesi Uyku ve Depresyon Laboratuvarı Yöneticisi Colleen Carney, mavi ışıkla ilgili genel yargıların eksik olduğunu düşünüyor. Carney, yaş, zamanlama ve mavi ışığa maruz kalma yoğunluğunun evvelki çalışmalarda gereğince dikkate alınmadığını belirtti: “Ergenlik devrindeki gençlerde akşamları çok mavi ışığa maruz kalma konusunda dikkatli olmak yararlı olabilir, zira ergenlikte ışık hassasiyeti artar. Fakat yaşlandıkça ışığa olan hassasiyetimiz azalır ve yaşa bağlı tesirler ortaya çıkar.”
Araştırmacılar, yetişkinlerin uyku sıhhatinin, bir aygıtı yalnızca ne vakit kullandıklarından değil, yatmadan evvel nasıl kullandıklarından da etkilenebileceğini belirtiyorlar. Örneğin, kimi uygulamalar kullanıcıların rahatlamasına yardımcı olabilirken, tasa yahut gerilimi tetikleyen içerikler ise uykuyu engelleyen hisleri şiddetlendirebilir. Bu durum, yatma vakti ekran kullanımı ile uyku sıhhati ortasındaki bağın karmaşık olduğunu ve tek bir faktörle açıklanamayacağını gösteriyor.
Araştırmacılar, bu bağlantının tam olarak anlaşılması için daha fazla çalışmaya muhtaçlık duyulduğunu açıkça kabul ediyorlar. Dr. Carney, yetişkinlerin bu etkiyi kendi üzerlerinde test etmelerini öneriyor: Bir hafta boyunca mevcut nizamlarını izledikten sonra, ikinci bir hafta boyunca yatmadan en az bir saat evvel aygıt kullanmamayı deneyebilirler.
Carney, “Eğer aygıtınız için daha erken bir uyku vakti belirleyerek daha âlâ uyuyor ve kendinizi daha düzgün hissediyorsanız, bunu yeni bir alışkanlık haline getirin” diye ekliyor. Lakin sonuçta bir fark görmeyenler için, aygıtın yaygın olarak inanıldığı üzere bir sorun olmadığı sonucuna varılabileceğini belirtiyor.
Chip Alıntıdır…
