Yapay zekada milyar dolarlık bilmece: Sayılar palavra mı söylüyor?
Yapay zeka rüzgarı tüm süratiyle esmeye devam ederken, bu devasa sistemlerin ekonomik karşılığı üzerindeki tartışmalar da güzelce ısınıyor. Geçtiğimiz yıl Meta, Amazon ve Google üzere devlerin milyarlarca dolarlık harcamaları, bu yıl 700 milyar dolarlık dev bir yatırım dalgasına dönüştü. Onlarca yeni bilgi merkezi kurulurken, bu harcama çılgınlığı Amerikan iktisadını ayakta tutan ana motor olarak görülüyor. Hatta husus siyasi arenada da yankı buluyor; ABD Başkanı Donald Trump, eyalet bazlı kısıtlamaların bu büyüme motoruna ziyan vereceğini savunarak bölüme daha hür bir alan açılmasını istiyor. Lakin ekranlardaki pembe tabloyla gerçek sayılar ortasındaki uçurum, ekonomistleri derin bir sorgulamaya itiyor.
Harvard üzere itibarlı kurumların uzmanları, yılın birinci yarısındaki büyümenin neredeyse tamamını bilgi süreç ekipmanlarına yapılan yatırımlara bağlıyordu. Kimi tahliller, 2025’in üçüncü çeyreğindeki büyüme hissesinin büyük kısmını yapay zekaya ayırıyordu. Lakin Wall Street analistleri bu tanınan öyküyü artık tekrar gözden geçirmeye başladı. Goldman Sachs’ın baş ekonomisti Jan Hatzius’un açıklamaları ise bu noktada adeta soğuk duş tesiri yarattı. Hatzius, yapay zeka yatırımlarının Amerikan iktisadının büyümesine katkısının aslında “neredeyse sıfır” olduğunu belirtiyor. Bu çarpıcı argümanın ardında ise dış ticaretin katı gerçekleri bilinmeyen.
Yatırımlar Amerika’da, kar Asya’da mı?
Yapay zeka ihtilalini besleyen çiplerin ve donanımların birden fazla ne yazık ki Amerika hudutları içinde üretilmiyor. Amerikalı teknoloji devleri milyarlarca dolar harcıyor olsa da bu para aslında Tayvan ve Kore üzere ülkelerin iktisadına akıyor. İthal edilen donanımlara giden bu paralar, gayrisafi yurt içi hasıla hesaplamalarında yatırımların tesirini sıfırlıyor. Yani kağıt üzerinde muazzam bir harcama yapılıyor üzere görünse de bu kaynaklar ülke içindeki üretimi direkt tetiklemiyor. Bu durum, yapay zekanın Amerika’yı dünyanın “en sıcak” iktisadı yaptığı tarafındaki algıyı da sarsmaya başladı.
Üstelik yalnızca donanım tarafında değil, yapay zekanın iş yapış biçimlerine olan katkısı da şimdi beklenen düzeye ulaşmadı. Yaklaşık 6 bin yöneticiyle yapılan geniş kapsamlı bir anket, şirketlerin %70’inin bu teknolojiyi etkin olarak kullandığını lakin büyük bir çoğunluğunun ne verimlilikte ne de istihdamda somut bir fark görmediğini ortaya koyuyor. Şirketler milyar dolarlık sistemleri bünyelerine katıyor lakin bu yazılımlar şimdi çalışanların yerini alacak ya da üretimi katlayacak bir mucize yaratmış değil. Hasebiyle yapay zeka yatırımları şu an için ekonomik bir büyüme motorundan çok, geleceğe yönelik çok kıymetli bir bahis üzere duruyor.
Chip Alıntıdır…
