İçerik Haritası
Yapay zeka mahkemede: “Game of Thrones” muharriri OpenAI’yi durdurabilecek mi?
Fantastik edebiyatın efsanevi ismi George R.R. Martin, son yılların en çetin telif hakkı uğraşının merkezinde yer alıyor. 2025 yılının Ekim ayında New York’taki federal mahkeme, Martin’in ChatGPT’nin müsaadesiz olarak “Game of Thrones” cihanına dayalı devam kıssaları üretmesi nedeniyle açtığı davayı reddetme talebini geri çevirdi.
Bu dava, yalnızca Martin’in değil; Ta-Nehisi Coates, Sarah Silverman, Jonathan Franzen, David Baldacci, Jodi Picoult ve John Grisham üzere birçok tanınmış müellifin da emsal tezlerini bir ortaya getiriyor.
Davacılar kısa müddet evvel, OpenAI çalışanlarının korsan kitap bilgi setlerini silmeyi tartıştığı Slack bildirilerini da elde etti. Bu kanıt, şirketin aksiyonlarının “bilinçli ihlal” olup olmadığını belirlemede kilit rol oynayabilir. Bu türlü bir durumda, telif cezası eser başına 750 dolardan 150.000 dolara kadar çıkabilir. Üstelik dava sadece birkaç kitabı değil, on milyonlarca sanat ve haber içeriğini kapsıyor.
Yapay zeka dünyasında telif fırtınası
Martin’in davası, 2025’te yapay zekâ devlerinin karşı karşıya kaldığı bir dizi telif krizinden sırf biri. OpenAI, Meta ve Anthropic üzere şirketler, yapay zekâlarını eğitirken korsan kitap sitelerinden (LibGen, Bibliotik vb.) bilgi toplamakla suçlanıyor.
Eylül ayında Anthropic, emsal tezler üzerine yazarlarla 1,5 milyar dolarlık bir uzlaşmaya gitti. Mart ayında ise bir diğer davada, New York Times dahil birçok medya kuruluşunun içeriklerinin müsaadesiz biçimde ChatGPT’yi eğitmekte kullanıldığı öne sürüldü.
Ayrıca Meta’nın “Vibes”, OpenAI’nin “Sora” ve Character.AI’nin “Feed” uygulamaları da korunan karakterleri tekrar üretmekle eleştiriliyor. Bu davalar, yalnızca şirketleri değil, yapay zekâ sanayisinin geleceğini de şekillendirecek nitelikte.
Adaletin kesişim noktası: “Fair Use”
Martin’in davasının kalbinde, “adil kullanım” (fair use) kavramı yatıyor. 19. yüzyıldan bu yana yürürlükte olan bu yasa, telifli içeriklerin sonlu ölçüde tenkit, haber ya da eğitim üzere gayelerle kullanılmasına müsaade veriyor.
Mahkemeler bu tıp davaları değerlendirirken kullanım hedefi, yapıtın niteliği, kopyalanan ölçü ve telif sahibine olan ekonomik tesiri üzere kriterleri inceliyor. Lakin değerli bir ayrıntı var: İspat yükü telif sahibinde değil, ihlali gerçekleştiren tarafta. Yani OpenAI üzere şirketler, modellerinin adil kullanım kapsamında olduğunu kanıtlamak zorunda.
Bu yasanın uygulanışı tarih boyunca epeyce karmaşık oldu. Örneğin, Anthropic’in “Claude” isimli sohbet botu için kitapları kullanması 2025’te “adil kullanım” olarak değerlendirilmişti; ancak şirketin korsan kaynaklardan bilgi çekmesi nedeniyle yeniden de 1,5 milyar dolar tazminat ödemesi kararı çıkmıştı.
Buna karşılık, Thomson Reuters ile Ross Intelligence ortasındaki davada mahkeme, yapay zekânın kullandığı bilgilerin gereğince “dönüştürücü” olmadığını ve şirketin direkt rakip bir eser yarattığını belirterek ihlali kabul etti.
Tüm bu örnekler, hem muharrirler hem de teknoloji devleri açısından bulanık bir hukuksal alan yaratıyor.
Martin ve OpenAI davasının seyri
Martin ve öbür muharrirler, OpenAI’nin yapıtlarını müsaadesiz biçimde modellerine yüklediğini, ChatGPT’nin bu yapıtları temel alarak yeni içerikler ürettiğini ve hatta yasadışı kitap sitelerinden bilgi çektiğini öne sürüyor.
OpenAI ise ChatGPT’nin çıktılarının “yeterince dönüştürücü” olduğunu savunsa da, ABD Bölge Yargıcı Sidney Stein bu argümanı reddetti. Stein, 27 Ekim 2025 tarihli kararında, ChatGPT’nin ürettiği özet ve öykü fikirlerinin, Martin’in yapıtlarıyla “önemli ölçüde benzer” olduğuna hükmetti.
Yargıç, “Game of Thrones” örneği üzerinden giderek, ChatGPT’nin karakterleri, olay örgüsünü ve temaları neredeyse birebir taklit ettiğini belirtti. Ayrıyeten, OpenAI’nin korsan içeriklerle ilgili suçlamalarının da dava belgesine eklenmesine müsaade verdi. Fakat mahkeme, “adil kullanım” konusunu şimdilik değerlendirmeye almadı.
Yapay zeka sanayisi için bir dönüm noktası
Bu davalar sadece tazminatlarla ilgili değil; birebir vakitte yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin hukuksal statüsünü belirleyecek emsal kararlar doğuruyor.
Uzmanlara nazaran bu süreç, teknoloji dalında yaygın olan “önce yap, sonra özür dile” anlayışını da sorgulatacak.
Birçok şirket, bugüne kadar “lisanssız bilgi kullanmadık” dese de, davalar bu savları sarsıyor.
Sonuç ne olursa olsun, bu gelişmeler yapay zekânın ölçeğini, kalitesini ve geleceğini derinden etkileyecek.
Ancak bir şey kesin:
ChatGPT, bir sonraki “Game of Thrones” kıssasını yazmadan evvel iki sefer düşünmek zorunda kalacak.
Chip Alıntıdır…
