Yapay zeka, kabahatleri gerçekleşmeden evvel tespit edebilir mi?
ABD’deki cürüm oranlarının bilhassa büyük kentlerde yükselişte olduğu, toplumsal medya içeriklerinden de açıkça gözlemlenebiliyor. Metro istasyonlarında yaşanan şiddet olayları, vatandaşların anlık olarak kaydedip paylaştığı görüntülerle neredeyse günlük bir rutin haline gelmiş durumda.
Bu artan güvenlik tehdidine cevap olarak New York kenti, önleyici bir teknoloji atağıyla dikkat çekiyor: Hata gerçekleşmeden evvel kuşkulu davranışları tespit etmeyi hedefleyen, yapay zeka takviyeli metro kamera sistemleri test edilmeye başlandı.
Azınlık Raporu senaryosu gerçek mi oluyor?
İlk bakışta bilim kurgu sineması Minority Report’tan (Azınlık Raporu) fırlamış üzere görünen bu teşebbüs, Metropolitan Ulaşım Otoritesi (MTA) tarafından yürütülüyor. Gaye, metrolarda şimdi kabahat gerçekleşmeden evvel şahısların sergilediği tehlikeli yahut ajite davranışları yapay zeka aracılığıyla tahlil etmek. Sistem, yüz tanıma teknolojisi kullanmıyor; onun yerine beden hareketleri, istikrarsız davranışlar, huzursuzluk belirtileri üzere fizikî ipuçları üzerinden bir risk değerlendirmesi yapıyor.
Eğer sistem, potansiyel bir tehdit tespit ederse, ilgili bireye evvelce müdahale edilmesi için platforma güvenlik vazifelisi yönlendirilebiliyor. Bu formül, direkt müdahaleden çok caydırıcılık gayesi taşıyor. Böylelikle şiddet ya da taarruz potansiyeli taşıyan bir olay, başlamadan engellenmiş olabiliyor.
Biri bizi gözetliyor…
Bu teknoloji muvaffakiyetle uygulanırsa, sadece metro istasyonlarıyla hudutlu kalmayabilir. Uzmanlar, emsal yapay zeka algoritmalarının kent genelindeki kamera ağlarına entegre edilebileceğini, hatta bu sistemlerin ferdî ihtarlar gönderebilecek kadar gelişebileceğini öne sürüyor.
Örneğin, davranış tahlillerine dayanarak bir bireye şu formda bir ikaz iletisi gönderilebilir: “Bu sabahki davranışlarınız huzursuz bir ruh hali içinde olduğunuzu gösteriyor. Toplu taşıma araçlarında saldırgan haller sergileme ihtimalinize karşı sizi izlemeye aldık. Lütfen etrafınızdakilere karşı sakin ve saygılı davranın.”
Bu tıp senaryolar, yapay zeka takviyeli sistemlerin etik hudutları, mahremiyet hakları ve ferdi özgürlüklerle çatışma ihtimali üzere bahisleri da tekrar gündeme taşıyor.
New York’un yapay zeka takviyeli bu teşebbüsü, kabahatle gayrette yeni bir devrin başlangıcı olabilir. Lakin teknoloji geliştikçe şu sorular da kaçınılmaz hale geliyor: Yapay zeka, insanların ruhsal durumlarını yorumlayarak aksiyonlarını öngörebilir mi? Bu bilgiler inançlı halde kimlerin kontrolünde tutulacak? Ve en değerlisi, suç şimdi işlenmeden bir birey müşahede altına alındığında özgürlük hududu nerede başlar?
Görünen o ki, yapay zekanın taraf verdiği kent hayatında sırf güvenlik değil, özgürlük ve mahremiyet istikrarı de tekrar tanımlanmak zorunda kalacak.
Chip Alıntıdır…
