Mars’ta tarihi dönüm noktası: Perseverance’ın rotasını birinci sefer yapay zeka çizdi
Dünya üzerinde bir yerden bir yere gitmek istediğimizde navigasyonu açıp saniyeler içinde rotamızı belirliyoruz. Lakin yaklaşık 225 milyon kilometre uzaklıktaki Mars’ta yol almak, Google Haritalar’a adres yazmaya hiç benzemiyor. NASA’nın Perseverance keşif aracı için rota çizmek, her taşın, kum doruğunun ve eğimin titizlikle hesaplandığı, kusur hissesinin sıfıra yakın olduğu devasa bir operasyon demek.
Bugüne kadar Jet İtki Laboratuvarı (JPL) takımı tarafından adım adım planlanan bu kuvvetli süreçte, Aralık 2025 prestijiyle tarihi bir eşik aşıldı ve rota planlama yetkisi birinci sefer yapay zekaya emanet edildi. NASA, Perseverance’ın güvenliğini riske atmamak için Anthropic tarafından geliştirilen Claude yapay zeka modellerini kullanarak iki farklı sürüş denemesi gerçekleştirdi. 8 ve 10 Aralık tarihlerinde yapılan bu testlerde yapay zekaya, tıpkı insan operatörlere verildiği üzere Mars Yörünge Kaşifi’nden gelen uydu imgeleri ve arazi dataları yüklendi.
Yapay zekadan aracın devrilmeden yahut bir çukura saplanmadan ilerleyebileceği inançlı noktalar belirlemesi istendi. Çizilen rotalar JPL bilim insanları tarafından son kere denetim edildikten sonra keşif aracına iletildi. Sonuç ise şaşırtan derecede başarılı oldu ve Perseverance, yaklaşık 450 metrelik arayı hiçbir sorun yaşamadan kat ederek testi tamamladı.
Keşif suratını artıran akıllı yardımcılar
Yapay zeka çoklukla internetteki bilgi kirliliğiyle eleştirilse de, bilimsel araştırmalarda insan yeteneklerini aşan bir sürat da kazandırıyor. Olağan koşullarda Perseverance, “her seferinde bir futbol alanı kadar” ilerliyor ve rota noktaları ortasındaki ara 100 metreyi pek geçmiyor. Aracın 2024 yılında Jezero Krateri’nden çıkmak için verdiği destansı çabayı düşünürsek, yaklaşık 500 metrelik dikey tırmanış tam 3,5 ay sürdü. Dört yıllık misyon mühleti boyunca aracın toplamda yalnızca 40 kilometre yol kat etmiş olması, sürecin ne kadar yavaş ilerlediğini kanıtlıyor.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, bu muvaffakiyetin başka gezegenleri keşfetme biçimimizi kökten değiştireceğini vurguluyor. Otonom teknolojiler sayesinde keşif araçları güçlü topraklarda daha süratli karar veriyor ve verimlilik artıyor. JPL uzmanları, bu teknolojinin yalnızca rota çizmekle kalmayacağını, tıpkı vakitte binlerce manzara ortasından farklı bilimsel ayrıntıları ayıklayarak insanların iş yükünü hafifleteceğini öngördüklerini açıkladılar. Böylelikle Dünya’dan uzaklaşırken, keşif araçları kendi yollarını daha akla yatkın çizerek bilimsel geri dönüşü maksimize eden bağımsız birer kaşif haline gelebilecek.
Chip Alıntıdır…