İçerik Haritası
“Çölde kurulan şehir” hayali kabusa dönüştü: Milyarlar nereye harcandı?
Suudi Arabistan’ın savlı, son derece değerli ve mimari açıdan tuhaf kentsel gelişim projesi NEOM, önemli tökezlemelerle ve potansiyel bir çöküşle karşı karşıya. Financial Times’ın projedeki üst seviye kaynaklara dayandırdığı rapor, “Don Kişotvari” uğraşın özünde işlevsizlik ve başarısızlık olduğunu gösteriyor.
Kızıldeniz kıyısında tasarlanan bir dizi fütüristik yerleşimden oluşan NEOM’un kalbinde, başlangıçta 2030 yılına kadar 9 milyon kişiyi barındırması planlanan, 160 kilometre uzunluğundaki dikey kent The Line bulunuyor. Proje, gerçekleşmesi imkansız görünen tuhaf mimari ayrıntılarla tanımlanıyor. The Line’ın marinaya açılan giriş kapısının üzerinde baş aşağı asılı durması planlanan ve “avize” olarak isimlendirilen aykırı çevrilmiş bir bina da bu tuhaflıklar ortasında yer alıyor.
Proje yöneticileri ve mimarların, bu tıp fantezi ayrıntıların mantıksızlığı konusunda Prens Muhammed bin Selman’ı uyardıkları söyleniyor. Bir mimar, The Line’ın genel müdürüne, 30 katlı bir binayı yüzlerce metre yükseklikteki bir köprüden baş aşağı asmanın tehlikesini hatırlatarak, avizenin “bir sarkaç üzere hareket etmeye başlayabileceğini” ve hızlanarak marinaya çarpabileceğini açıkladığı belirtiliyor. Bu tıp mantık dışı ayrıntıların, projenin uygulanabilirliği konusunda önemli kuşkular uyandırdığı açık.
Bugüne kadar en az 50 milyar dolar harcanmış olmasına karşın, NEOM inşaat alanları şimdi çöldeki yığınlar ve derin hendeklerden ibaret. Proje başkanı Prens Muhammed, The Line’ın birinci basamak planlarını değerli ölçüde küçülttü. NEOM idaresi, projenin “insanlık için yeni bir plan sunacak stratejik bir öncelik” olmaya devam ettiğini söylese de, bunu “eşi gibisi görülmemiş ölçek ve karmaşıklıkta, jenerasyonlar uzunluğu sürecek bir gelişme” olarak tanımlayarak beklentileri düşürüyor.
FT’ye konuşan proje çalışanları, projenin durdurulmasının an problemi olduğunu düşünüyor. The Line’ın büyük bir kısmının teknik olarak inşa edilebilir olduğunu söyleseler de, kimsenin bunun için ödeme yapmaya istekli olmadığından emin görünüyorlar. Çalışanlar ortasındaki yaygın kanı, herkesin projenin işe yaramayacağını bildiği ve artık tek problemin prensi yavaşça hayal kırıklığına uğratmak olduğu istikametinde.
Projenin en büyük problemleri, tuhaf dizaynların hayata geçirilememesi ve bu absürt derecede değerli projeye yatırımcı çekmekteki zorluklar olarak öne çıkıyor. Suudi Arabistan, Batılı yabancı destekçilerden beklediği büyük yatırımları hiçbir vakit alamadı ve üst seviye yöneticiler daima daha fazla fon talep etti. Yetersiz fon, üst seviye bir inşaat yöneticisinin The Line’ın asla inşa edilmeyeceği sonucuna varmasına neden oldu.
İtibarı kurtarma uğraşı ve yapay zeka hamlesi
NEOM projesi, Suudi Arabistan Krallığı’nın kamuoyu imajını yenileyerek, ülkenin idare ve insan hakları yaklaşımlarını değiştiremese bile, en azından kendisini yapay zeka, yenilenebilir güç ve elektrikli araçlar üzere alanlarda teknokratik bir merkez olarak sunma teşebbüsüydü. Lakin NEOM, yenilenmenin bir metaforu olmaktan çıkıp, Krallığın çağdaşlaşmadaki başarısızlığının ve geçmişin zincirlerinden kurtulamama yanılgısının bir sembolü haline geliyor. Zora giren bu mega proje, tıpkı vakitte İnsan Hakları İzleme Örgütü raporlarına nazaran inşaat uğruna can veren binlerce teminatsız personel tarafından ayakta tutuluyor.
Krallık, kentsel gelişimdeki başarısızlığı telafi etmek için daha başarılı görünen B planı, yapay zeka çılgınlığı için vazgeçilmez olmayı devreye sokmuş durumda. Suudiler, data merkezlerine devasa yatırımlar yaparak ve Batı’daki bilgi süreç patlamasına altyapı sağlayıcısı olarak muahedeler imzalayarak, NEOM üzere trilyonlarca dolarlık bir turizm merkezinden daha garantili bir seçeneğe yönelmiş durumda.
Chip Alıntıdır…
