Çin, Nvidia’nın çiplerini neden yasakladı?
Dünyanın ikinci en büyük iktisadı olan Çin, yapay zeka alanındaki devasa yatırımlarını artık somut bir atağa dönüştürürken, AI çiplerinde memleketler arası önder Nvidia’ya yasak getirdi. Bu radikal karar, Çin’in hem yerli AI teknolojisini güçlendirme eforlarının hem de ABD ile süregelen ticaret savaşının yeni bir cephesi olarak görülüyor.
Ocak 2025’te ChatGPT’nin direkt rakibi olarak tanıtılan DeepSeek üzere yerli AI modellerinin geliştirilmesine odaklanan Çin, lokal çip üretiminde tezli adımlar attı. DeepSeek’in tek bir çip üzerinde çalışabildiği istikametindeki açıklaması, bölümde şok tesiri yarattı ve Çin’e memleketler arası çip üreticilerine karşı rekabet gücü kazandırdığı sav edildi. Bu durum o kadar önemli karşılandı ki, Trump idaresi DeepSeek’i ABD’de yasaklamayı bile düşündü.
Çin’in yerli üretime olan inancı, Eylül ayında Alibaba’nın Nvidia’nın Çin pazarı için tasarlanan H20 platformuna rakip olacak yeni bir çip geliştirdiğini duyurmasıyla daha da güçlendi. Bu gelişme, Çin’in ByteDance ve Tencent üzere lokal teknoloji devlerine, gelecekteki Nvidia çip siparişlerini durdurmaları ve AI geliştirme süreçlerinde Nvidia çiplerinin kullanımını sonlandırmaları talimatını vermesinin çabucak akabinde geldi. Çin, yerli çiplerinin global pazardaki başkan Nvidia ile eşit kurallarda rekabet edebileceğine inanıyor ve bu durum, Nvidia ithalatının yasaklanmasına yer hazırladı.
Nvidia yasağının teknoloji ve siyaset boyutu
Çin’deki bu yerli çip patlaması, kökenini 2022 yılına, yani ABD’nin Çin’in yüksek kaliteli yarı iletkenlere erişimini kısıtlayarak bu teknolojinin askeri programlarda kullanılmasını engelleme atağına dayandırıyor. O devirde Çin’in, Nvidia üzere rakiplerin yıllarca gerisinde olduğu düşünülüyordu.
Ancak Nvidia yasağı, yalnızca teknolojik uçurumu kapatma gayretinin ötesine geçiyor. Eylül 2025’te Çin piyasa düzenleyicisi, Nvidia’nın İsrailli Mellanox Technologies’i satın alması sürecinde katı inhisar zıddı kanunları ihlal ettiğini belirterek şirketin ülke içinde yasadışı faaliyet gösterdiğini duyurdu. Yetkililer muahedeyi 2020’de onaylamış olsa da, bu yeni soruşturma yasağın gerisindeki siyasi motivasyonları güçlendiriyor.
Çin, çip üretim kapasitesini ve AI teknolojisi geliştirme gücünü artırdı ve hatta DeepSeek’ten bile daha uygun maliyetli çalıştırılabilen yeni bir AI modeli duyurdu. Bu nedenle birçok uzman, Nvidia yasağının teknolojik rekabetten çok, ABD ile devam eden ticaret savaşında bir pazarlık aracı olarak kullanıldığına inanıyor.
Ancak New York Times’ın raporları, Çinli şirketlerin ithalat kısıtlamalarını üçüncü taraflar ve kaçakçılık ağları aracılığıyla aşmaya çalıştığını gösteriyor. Bu durum, Çin’in yerli çiplerinin Nvidia ile göründüğü kadar yakın bir rekabet içinde olmayabileceğinin ve yasağın teknolojik bir zorunluluktan çok, stratejik bir siyasi hareket olabileceğinin sinyalini veriyor.
Chip Alıntıdır…
